Monoqrafiyalar - Fəlsəfə elmləri doktoru Xatirə Quliyevanın veb səhifəsi https://khatiraguliyeva.com/ ru Monoqrafiyalar - Fəlsəfə elmləri doktoru Xatirə Quliyevanın veb səhifəsi DataLife Engine Fəlsəfə elmləri doktoru Xatirə Quliyevanın “Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları” adlı monoqrafiyasının təqdimat mərasimi keçirilib https://khatiraguliyeva.com/monoqrafiyalar/39-flsf-elmlri-doktoru-xatir-quliyevann-lutfi-zadnin-dovru-dunyagoruu-flsfi-baxlar-adl-monoqrafiyasnn-tqdimat-mrasimi-kecirilib.html https://khatiraguliyeva.com/monoqrafiyalar/39-flsf-elmlri-doktoru-xatir-quliyevann-lutfi-zadnin-dovru-dunyagoruu-flsfi-baxlar-adl-monoqrafiyasnn-tqdimat-mrasimi-kecirilib.html xatire Mon, 05 Jan 2026 16:03:37 +0400 ]]>

AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun İdentiklik, multikulturalizm və azərbaycançılıq fəlsəfəsi şöbəsinin müdiri fəlsəfə elmləri doktoru, dosent Xatirə Quliyevanın “Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları” adlı monoqrafiyasının təqdimat mərasimi keçirilib

Kitabın “Ön söz”ünün müəllifi və elmi məsləhətçisi AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəylidir.
Monoqrafiyanın rəyçiləri Kiyev Əqli Mülkiyyət və Hüquq Universitetinin Fəlsəfə kafedrasının müdiri fəlsəfə elmləri doktoru, professor Olqa Kyvlyuk, AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun Heydər Əliyevin siyasi irsi və azərbaycançılıq fəlsəfəsi şöbəsinin baş elmi işçisi fəlsəfə elmləri doktoru Ziba Ağayeva, KKTC (Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti) Suprus Elm Universitetinin professoru, ECLSS org. konfrans təşkilatının prezidenti Həsən Karacan, kitabın redaktoru institutun İdentiklik, multikulturalizm və azərbaycançılıq fəlsəfəsi şöbəsinin elmi işçisi Sevinc (Nisa) Qulyevadır.

[center]


Tədbirdə AMEA-nın İctimai Elmlər Bölməsinin Elmi şurasının sədrinin müavini akademik Nərgiz Axundova, bölmənin elmi katibi f.ü.f.d., Zümrüd Mənsimova və Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun kollektivi iştirak ediblər.

Tədbiri giriş nitqi ilə açan Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun direktoru f.e.d., professor İlham Məmmədzadə qarşıdan gələn 31 Dekabr - Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi və Yeni il münasibəti ilə institut əməkdaşlarını və gələn qonaqları təbrik edərək elmi fəaliyyətlərində uğurlar arzulayıb:

"Monoqrafiya Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü və fəlsəfi baxışları haqqında ilk əsərdir. Müəllif 4 fəsil və 17 yarımfəsildən ibarət olan “Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları” adlı monoqrafiyada dahi alimin 97 illik geniş dövrünü, keşməkeşli həyatını, rasional və qeyri-səlist məntiqlə sintezdə formalaşmış özünə məxsus və zəngin dünyagörüşünü, multikultural, tolerant və eyni zamanda identik fəlsəfi baxışlarını ən yeni mənbələr və elmi yanaşmalar kontekstində tədqiq edib. Xatirə Quliyevanın yeni əsəri onun bu istiqamətdəki əvvəlki kitablarının, o cümlədən ölkədə və xaricdə çap olunmuş çoxsaylı məqalələrinin ideyaca davamı kimi təqdirəlayiqdir. AMEA-nın 80 illik yubileyindəki nitqində Prezident İlham Əliyev qarşımızda vəzifələr qoyub. Burada süni intellektin inkişafı ilə süni intellektin elmi və idarə etmənin bağlılığı əsas məsələlərdəndir. Süni intellektin kompüter elmləri ilə koqnitiv elmlər, psixologiya, sosiologiya və fəlsəfə ilə bağlı olduğu şərh edilir. Süni intellekt məntiqlə bağlıdır və daha bir fundamental monoqrafiyada genişləndirilərək irəli sürülüb. Lütfi Zadənin irsi, süni intellektin təsiri elmi, fəlsəfi məsələləri ilə də sıx bağlıdır”, - deyə direktor söyləyib. Qeyd edib ki, tədqiqatçının məqalələri ABŞ, Türkiyə, İtaliya, Pakistan, Polşa, Macarıstan, Slovakiya və başqa ölkələrin nüfuzlu jurnallarında dərc edilib.

Sonra çıxış edən akademik Nərgiz Axundova kitabın müəllifi Xatirə Quliyevanın dövlətçilik məfkurəsindən başlayaraq, fəlsəfə tarixinədək uzanan bir elmi xətti olduğunu qeyd edib, onun bu əməyinin qiymətləndirilərək “Tərəqqi” medalına layiq görüldüyünü vurğulayıb və təbrik edib.




Daha sonra Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini t.e.d. Eynulla Mədətli “Dünya Azərbaycanlılarının həmrəyliyi və Lütfi-Zadə fenomeni”, f.e.d. Füzuli Qurbanov “Xatirə Quliyevanın əsərində Lütfi Zadənin qeyri-səlis məntiqi və fəlsəfi görüşlərinin uzlaşdırılması”, f.e.d., professor Arif Büniyatov “Lütfi Zadənin elmi nəzəriyyələrinə Xatirə Quliyevanın baxışı”, s.e.ü.f.d. Hüseyn İbrahimov “Xatirə Quliyevanın əsərində Lütfi Zadə irsinə sosio-mədəni baxış” mövzularında çıxışlar ediblər. Həmçinin f.e.d., professor Rəna Mirzəzadə və h.e.d., prof. Habil Qurbanov çıxış edərək kitab haqqında fikirlərini bölüşüb, alimə yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıblar.







Tədbirdə AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun İdentiklik, multikulturalizm və azərbaycançılıq fəlsəfəsi şöbəsinin müdiri fəlsəfə elmləri doktoru, dosent Xatirə Quliyeva çapına və təqdimatına verdiyi dəstəyə görə AMEA-nın prezidenti, akademik İsa Həbibbəyliyə minnətdarlığını bildirib.

Xatirə Quliyeva çıxışında qeyd edib ki, Sizə da­hi Lüt­fi Za­də­nin mə­nim araş­dır­ma dün­ya­ma gəl­mə­si, baş­qa cür de­səm, mə­nim da­hi Lüt­fi Za­də­nin “qey­ri-sə­lis mən­tiq” nə­zə­riy­yə­si­nin rən­ga­rəng dün­ya­sı­na düş­mə­yim haq­qın­da qı­sa­ca mə­lu­mat ver­mək is­tə­yi­rəm. Be­lə ki, fik­rim­də “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” möv­zu­su­nun do­ğu­lu­şu­na ki­mi mə­nim mə­nə­viy­yat eta­tiz­mim, mil­li iden­tik tə­əs­süb­keş­li­yim və el­mə və­tən­daş­lıq his­si ilə ya­naş­ma­ğım Azər­bay­can əsil­li, dün­ya­şöh­rət­li alim Lüt­fi Za­də­ni öy­rən­mə­yi dik­tə et­di. Da­hi­mi­zi “ya­vaş-ya­vaş” diq­qət­lə öy­rən­dik­cə, əs­lin­də onu an­la­dıq­ca təh­lil qiy­mət­lən­dir­mə­lə­rim bey­nim­dən qə­lə­mi­mə, ora­dan da sü­ni in­tel­lek­tin mə­nə (mil­yard­lar­la in­sa­na) sü­ni in­tel­lek­tin “ata­sı” Alan Tu­rin­qin bəxş et­di­yi “ağıl­lı ma­ki­ne­nin” - not­boo­ku­mun sə­hi­fə­lə­ri­nə sü­zül­dü və öl­kə­miz­də, elə­cə də dün­ya­nın ta­nın­mış jur­nal­la­rın­da Lüt­fi Za­də haq­qın­da və o cüm­lə­dən ali­min təd­qi­qat sa­hə­si olan sü­ni in­tel­lekt möv­zu­sun­da, onun el­mi əhə­miy­yət kəsb edən ir­si­nin də­yər­lən­di­yi mə­qa­lə­lə­rim ya­yın­lan­dı. Mə­sə­lən, Pa­­­kis­­­ta­­­nın JASS jur­­­na­­­lın­­­da dərc olun­­­muş “Dün­­­ya Sü­­­ni İn­­­tel­­­lekt Sis­­­te­­­mi­­­nin İn­­­ki­­­şa­­­fın­­­da Lüt­­­fi Za­­­də Fe­­­no­­­me­­­ni. Lüt­­­fi­­ Za­­­də –100(təbii ingilis dilində); İndoneziyada nəşr olu­nan “Pe­da­qo­qi­ka və Təh­sil elm­lə­ri” jur­na­lın­da “Dün­ya şöh­rət­li alim Lüt­fi Za­də­nin Azər­bay­can “Döv­rü” ta­rix fəl­sə­fə­si kon­teks­tin­də”; Çin­də çap olu­nan Cİ­NA-USA İda­rə­et­mə İc­ma­lı jur­na­lın­da “Ta­rix və Müa­sir­lik Lüt­fi Za­də­nin Dün­ya­gö­rü­şü Kon­teks­tin­də”; Ame­ri­ka­da Bey­nəl­xalq Fəl­sə­fə Təd­qi­qat­la­rı jur­na­lın­da “Dün­ya­gö­rü­şü Kon­sep­si­ya­sı Lüt­fi Za­də­nin Dün­ya­gö­rü­şü Kon­teks­tin­də. Ta­rix və Müa­sir­lik”; öz ölkəmizdə AMEA-nın saytında 9 silsilə mə­qa­lə­lə­rim.
Be­lə­cə, da­hi alim haq­qın­da xa­ric­də ya­yım­la­nan mə­qa­lə­lə­rim, elə­cə də konf­rans elektron ki­tab­la­ra da­xil olan mə­ru­zə­lə­rim sü­rət­lə ge­niş ya­yıl­dı və mə­nə bir çox xarici jur­nal­lar­dan mə­qa­lə ça­pı də­və­ti gəl­mə­yə baş­la­dı. Bə­zi­si­nə “çat­dı­rıb” mə­qa­lə gön­dər­dim, bəzisinə yox. Bu gün də məqalə dəvətləri gəlməkdədir. Əl­bət­tə, di­gər mə­qa­lə­lə­rim­də də Lüt­fi Za­də möv­zu­su üfü­qü xət­ti­ni təş­kil edir­di. Mə­sə­lən, Lambert nəşriyyatının çap etdiyi “Azərbaycan alimlərinin məqalələri” toplusunda (“Articles of Azerbaijan Scientists. Identity and Global Ethical Problems in the Context of the 4.0 Industrial Revolution. ANAS – 80”- Lambert-2024) “Dün­ya Sə­na­ye İn­qi­lab­la­rı və Sü­ni in­tel­lekt Sis­te­mi”; Pol­şa­da çap olun­muş kol­lek­tiv “Təş­ki­lat­la­rın İda­rə Olun­ma­sı­na Fən­lə­ra­ra­sı Ya­naş­ma" ki­ta­bın­da “Sü­ni in­tel­lekt fəl­sə­fə­si­nin proqressiv və req­res­siv in­ki­şa­fı mə­sə­lə­lə­ri”; AMEA say­tında Qəh­rə­man” Alan Tü­rin­qin “Bom­ba­sı” və sü­ni in­tel­lek­tin fəl­sə­fə­si” 5 mə­qa­lə və s.
Bun­dan son­ra bir­dən mə­nim üçün “mö­cü­zə” baş ver­di. Adı­nı be­lə bil­mə­di­yim – Lon­don­da yer­lə­şən Kembridc Skalars Pab­lisşingdən mə­nə Lüt­fi Za­də haq­qın­da ki­tab ça­pı tək­li­fi gəl­di. Se­vin­dim. Qə­bul et­dim. 2022-ci ilin no­yabr ayı­nın 12-sin­də nəş­riy­yat­la ara­mız­da Mü­qa­vi­lə bağ­lan­dı və 1 il mü­də­tin­də Kembridc Skalars mo­noqra­fi­ya təh­vil ver­mə­yi öz üzərimə gö­tür­düm.

Əsə­ri Mü­qa­vi­lə müd­də­tin­də (1-2 ay ge­cik­dim) çat­dır­ma­sam da şərt­lə­ri­nə (əsə­ri heç bir di­gər nəş­riy­yat­da, o cüm­lə­dən öl­kəm­də dərc et­dir­mə­mək) əməl et­mək­lə təh­vil ver­dim. An­caq kor­rek­tə edil­mə­li ol­du­ğu və bu­na gö­rə mən­dən çox­lu “ev­ro” is­tə­nil­di­yi üçün geri çəkildim və əsəri Av­ro­pa­da nü­fuz­lu aka­de­mik nəş­riy­yat olan Lam­ber­tə mü­ra­ci­ət et­dim. Lam­bert qı­sa müd­dət­də mə­nə müs­bət ca­vab ver­di və 2023-cü ilin sent­yabr ayın­da “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­yam bu nəş­riy­yat­da in­gi­lis di­lin­də çap olun­du. Da­vam­da “Ama­zon”, “Mo­re bo­oks” dün­ya ki­tab sa­tış-ya­yım­la­rın­da təb­liğ olu­nan bu mo­noq­ra­fi­yam qı­sa müd­dət­də - 2 ay sonra dün­ya el­mi ic­ti­ma­iyy­ti­nin elə ma­ra­ğı­na sə­bəb ol­du ki, Lam­bert aka­de­mik nəş­riy­ya­tı onu da­ha 6 dil­də - por­tu­qal, al­man, is­pan, fran­sız, ital­yan və rus dil­lə­rin­də, həm­çi­nin hə­min döv­lət­lə­rin ən nü­fuz­lu nəş­riy­yat­la­rın­da çap et­di.

Be­lə­cə, Azər­bay­can əsil­li dün­ya­şöh­rət­li alim Lüt­fi Zadə möv­zu­su mə­nim el­mi təd­qi­qat dün­yam­da qiy­mət­li var­lı­ğa çev­ril­di.

Doğ­ru­su, da­hi Lüt­fi Za­də­nin ri­ya­ziy­yat, ki­ber­ne­ti­ka, ro­bo­to­tex­ni­ka və bir çox baş­qa tex­ni­ki elm sa­hə­lə­ri­nə aid olan el­mi kəşf­lə­ri­nin su ki­mi ay­dın­lıq­la dər­ki­ni “ağ­lım kəs­mə­sə” də, mən bü­tün elm­lə­rin kö­kün­də da­ya­nan dün­ya­gö­rü­şü və fəl­sə­fi ba­xış­lar­nı fəl­sə­fi bi­li­yim­lə an­la­ma­ğa ça­lış­mı­şam. Se­vi­ni­rəm ki, an­la­mı­şam və mo­noq­ra­fik sə­viy­yə­də an­lat­ma­ğa müə­vəf­fəq ol­mu­şam.

Fəxr edirəm ki, Azər­bay­can əsil­li, dün­ya­şöh­rət­li alim Lüt­fi Za­də­nin keş­mə­keş­li hə­ya­tı və zən­gin dün­ya­gö­rü­şü­nə, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı­na həsr et­di­yim artıq Azər­bay­can di­lin­də çap olu­nmuş “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­mı dün­ya el­mi­nə bəxş et­mi­şəm. İn­di də bu əsl zəh­mə­tin nə­ti­cə­si əsə­ri­mi öz öl­kə­min el­mi fik­ri­nə təq­dim edi­rəm və qü­rur du­yu­ram ki, ar­tıq 10-cu mo­noq­ra­fi­yam xal­qı­mın el­mi tə­fək­kür xə­zi­nə­si­nə da­xil olur.


Xüsusi ilə qeyd etmək lazımdır ki, Lütfi Zadə Azərbaycan və azərbaycançılıq amalını bütün şüuru, zəkası, bütün varlığı ilə təsdiq etdi. Bu Azərbaycan əsilli dünya şöhrətli alim Lütfi Zadənin Azərbaycan və azərbaycançılıq “dövrünün” riyazi-məntiqi, qeyri-səlist, kosmik və planetar “Infinity”si – sonsuzluğudur”.
Lüt­fi Za­də­nin də­yər­li söz­lə­ri bu­ra­da ye­ri­nə dü­şür: “XXI əs­rin əsas in­ki­şaf fəl­sə­fə­si bi­lik­dir. Bi­li­yi olan da­ha güc­lü olar. Güc­lü olan hə­mi­şə qa­lib­dir”.
Bu da da­hi Lüt­fi Za­də­nin de­yi­mi­dir: “Tək­cə təh­sil ye­tər­li de­yil, zəh­mət və uğur da çox önəm­li­dir. Mə­nim uğur düs­tu­rum ba­ca­rıq, zəh­mət və əzm­kar­lıq­dır. Bun­lar uğu­run ele­ment­lə­ri­dir".
Hə­qi­qə­tən də be­lə­dir. Xır­da­lıq­la­ra var­ma­dan, belədir!
“Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­mın öz öl­kəm­də işıq üzü gör­mə­si­nin sə­bəb­ka­rı AMEA-nın pre­zi­den­ti aka­de­mik İsa Hə­bib­bəy­li­dir. Aka­de­mik İsa Hə­bib­bəy­li Azərbaycan xalqının Ulu öndəri Heydər Əliyevin 100 illiyinə həsr olunmuş və 2023-cü ildə Avropada 7 dildə nəşr edilmiş, “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” əsə­ri­min Azər­bay­can di­lin­də ça­pı­nı tək­lif et­mək­lə mə­ni çox se­vin­dir­di. Akademikin monoqrafiyanı oxuduqdan sonra Ön söz yazması, öz redaktələri ilə müdrik məsləhətlərini verməsi və nəşrə Elmi məsləhətçi olması mənim üçün ikiqat qürurverici hadisədir. Bu­na gö­rə İsa Hə­bib­bəy­li­yə min­nət­da­ram. Çün­ki mən Lüt­fi Za­dənin fəlsəfi dünyagörüşü haq­qın­da bü­tün dün­ya­da ilk olan bu mo­no-qra­fi­ya­mı İn­gil­tə­rə­nin Cam­bird­ge nəş­riy­ya­tı­nın tək­li­fi və mü­qa­vi­lə əsa­sın­da yaz­mış­dım və mü­qa­vi­lə şərt­lə­ri­nə uy­ğun ola­raq hə­min ərə­fə­də öl­kəm­də işıq üzü gör­mə­si müm­kün ol­ma­mış­dı. Da­ha son­ra əsəri Lam­bert aka­de­mik nəş­riy­yatı 7 dil­də çap et­di. Kitabın da­ha bir ne­çə dil­də də nəş­ri plan­laş­dı­rı­lır. AMEA-nın pre­zi­den­ti aka­de­mik İsa Hə­bib­bəy­li­nin Ulu Ön­dər Hey­dər Əli­yev ir­si sa­hə­sin­də bir ne­çə əsə­rim ki­mi “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Baxış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­mın da ça­pı­na dəs­tə­yi onun Azərbaycan əsilli dahi Lütfi Zadəyə vətəndaş münasibətini, Azər­bay­can el­mi­nin, Azər­bay­can ali­mi­nin in­ki­şa­fı­na diqqətini, qayğısını – əsl elmin, alimin dostu olmasını bir da­ha təs­diq­lə­yir.
Əsərin müəllifi çıxışının sonunda vurğulayıb ki, “Lütfi Zadə Azərbaycanda uşaqlıq illərində yaşayıb. Daha dəqiq desək, 10 yaşına kimi. Onlar sonra ailəvi olaraq İrana köç ediblər. Lakin dahi alim Azərbaycan və azərbaycançılıq amalını bütün şüuru, zəkası, bütün varlığı və öz əməlləri ilə təsdiq edib. Belə ki dahi alim əbədi uyumaq üçün 72 il yaşadığı ABŞ-ı deyil, Azərbaycanı seçmişdir. Bu isə Azərbaycan əsilli dünya şöhrətli alim Lütfi Zadənin Azərbaycan və azərbaycançılıq “dövrünün” riyazi-məntiqi, qeyri-səlist, kosmik və planetar “Infinity”si – sonsuzluğudur”. Lütfi Zadənin ən böyük azərbaycanlı olmasını onun vəsiyyəti – Azərbaycanda, hətta cənazə namazı ilə dəfn olunmaq arzusu da təsdiqləyir. Bu azərbaycançılıq tarixi ənənəsinin bariz nümunəsidir.

[/center]
Mənbə:Mənbə:science.gov.az saytı

(məlumata şəkillər əlavə olunub)
 ]]>

AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun İdentiklik, multikulturalizm və azərbaycançılıq fəlsəfəsi şöbəsinin müdiri fəlsəfə elmləri doktoru, dosent Xatirə Quliyevanın “Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları” adlı monoqrafiyasının təqdimat mərasimi keçirilib

Kitabın “Ön söz”ünün müəllifi və elmi məsləhətçisi AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəylidir.
Monoqrafiyanın rəyçiləri Kiyev Əqli Mülkiyyət və Hüquq Universitetinin Fəlsəfə kafedrasının müdiri fəlsəfə elmləri doktoru, professor Olqa Kyvlyuk, AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun Heydər Əliyevin siyasi irsi və azərbaycançılıq fəlsəfəsi şöbəsinin baş elmi işçisi fəlsəfə elmləri doktoru Ziba Ağayeva, KKTC (Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti) Suprus Elm Universitetinin professoru, ECLSS org. konfrans təşkilatının prezidenti Həsən Karacan, kitabın redaktoru institutun İdentiklik, multikulturalizm və azərbaycançılıq fəlsəfəsi şöbəsinin elmi işçisi Sevinc (Nisa) Qulyevadır.

[center]


Tədbirdə AMEA-nın İctimai Elmlər Bölməsinin Elmi şurasının sədrinin müavini akademik Nərgiz Axundova, bölmənin elmi katibi f.ü.f.d., Zümrüd Mənsimova və Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun kollektivi iştirak ediblər.

Tədbiri giriş nitqi ilə açan Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun direktoru f.e.d., professor İlham Məmmədzadə qarşıdan gələn 31 Dekabr - Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi və Yeni il münasibəti ilə institut əməkdaşlarını və gələn qonaqları təbrik edərək elmi fəaliyyətlərində uğurlar arzulayıb:

"Monoqrafiya Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü və fəlsəfi baxışları haqqında ilk əsərdir. Müəllif 4 fəsil və 17 yarımfəsildən ibarət olan “Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları” adlı monoqrafiyada dahi alimin 97 illik geniş dövrünü, keşməkeşli həyatını, rasional və qeyri-səlist məntiqlə sintezdə formalaşmış özünə məxsus və zəngin dünyagörüşünü, multikultural, tolerant və eyni zamanda identik fəlsəfi baxışlarını ən yeni mənbələr və elmi yanaşmalar kontekstində tədqiq edib. Xatirə Quliyevanın yeni əsəri onun bu istiqamətdəki əvvəlki kitablarının, o cümlədən ölkədə və xaricdə çap olunmuş çoxsaylı məqalələrinin ideyaca davamı kimi təqdirəlayiqdir. AMEA-nın 80 illik yubileyindəki nitqində Prezident İlham Əliyev qarşımızda vəzifələr qoyub. Burada süni intellektin inkişafı ilə süni intellektin elmi və idarə etmənin bağlılığı əsas məsələlərdəndir. Süni intellektin kompüter elmləri ilə koqnitiv elmlər, psixologiya, sosiologiya və fəlsəfə ilə bağlı olduğu şərh edilir. Süni intellekt məntiqlə bağlıdır və daha bir fundamental monoqrafiyada genişləndirilərək irəli sürülüb. Lütfi Zadənin irsi, süni intellektin təsiri elmi, fəlsəfi məsələləri ilə də sıx bağlıdır”, - deyə direktor söyləyib. Qeyd edib ki, tədqiqatçının məqalələri ABŞ, Türkiyə, İtaliya, Pakistan, Polşa, Macarıstan, Slovakiya və başqa ölkələrin nüfuzlu jurnallarında dərc edilib.

Sonra çıxış edən akademik Nərgiz Axundova kitabın müəllifi Xatirə Quliyevanın dövlətçilik məfkurəsindən başlayaraq, fəlsəfə tarixinədək uzanan bir elmi xətti olduğunu qeyd edib, onun bu əməyinin qiymətləndirilərək “Tərəqqi” medalına layiq görüldüyünü vurğulayıb və təbrik edib.




Daha sonra Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini t.e.d. Eynulla Mədətli “Dünya Azərbaycanlılarının həmrəyliyi və Lütfi-Zadə fenomeni”, f.e.d. Füzuli Qurbanov “Xatirə Quliyevanın əsərində Lütfi Zadənin qeyri-səlis məntiqi və fəlsəfi görüşlərinin uzlaşdırılması”, f.e.d., professor Arif Büniyatov “Lütfi Zadənin elmi nəzəriyyələrinə Xatirə Quliyevanın baxışı”, s.e.ü.f.d. Hüseyn İbrahimov “Xatirə Quliyevanın əsərində Lütfi Zadə irsinə sosio-mədəni baxış” mövzularında çıxışlar ediblər. Həmçinin f.e.d., professor Rəna Mirzəzadə və h.e.d., prof. Habil Qurbanov çıxış edərək kitab haqqında fikirlərini bölüşüb, alimə yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıblar.







Tədbirdə AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun İdentiklik, multikulturalizm və azərbaycançılıq fəlsəfəsi şöbəsinin müdiri fəlsəfə elmləri doktoru, dosent Xatirə Quliyeva çapına və təqdimatına verdiyi dəstəyə görə AMEA-nın prezidenti, akademik İsa Həbibbəyliyə minnətdarlığını bildirib.

Xatirə Quliyeva çıxışında qeyd edib ki, Sizə da­hi Lüt­fi Za­də­nin mə­nim araş­dır­ma dün­ya­ma gəl­mə­si, baş­qa cür de­səm, mə­nim da­hi Lüt­fi Za­də­nin “qey­ri-sə­lis mən­tiq” nə­zə­riy­yə­si­nin rən­ga­rəng dün­ya­sı­na düş­mə­yim haq­qın­da qı­sa­ca mə­lu­mat ver­mək is­tə­yi­rəm. Be­lə ki, fik­rim­də “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” möv­zu­su­nun do­ğu­lu­şu­na ki­mi mə­nim mə­nə­viy­yat eta­tiz­mim, mil­li iden­tik tə­əs­süb­keş­li­yim və el­mə və­tən­daş­lıq his­si ilə ya­naş­ma­ğım Azər­bay­can əsil­li, dün­ya­şöh­rət­li alim Lüt­fi Za­də­ni öy­rən­mə­yi dik­tə et­di. Da­hi­mi­zi “ya­vaş-ya­vaş” diq­qət­lə öy­rən­dik­cə, əs­lin­də onu an­la­dıq­ca təh­lil qiy­mət­lən­dir­mə­lə­rim bey­nim­dən qə­lə­mi­mə, ora­dan da sü­ni in­tel­lek­tin mə­nə (mil­yard­lar­la in­sa­na) sü­ni in­tel­lek­tin “ata­sı” Alan Tu­rin­qin bəxş et­di­yi “ağıl­lı ma­ki­ne­nin” - not­boo­ku­mun sə­hi­fə­lə­ri­nə sü­zül­dü və öl­kə­miz­də, elə­cə də dün­ya­nın ta­nın­mış jur­nal­la­rın­da Lüt­fi Za­də haq­qın­da və o cüm­lə­dən ali­min təd­qi­qat sa­hə­si olan sü­ni in­tel­lekt möv­zu­sun­da, onun el­mi əhə­miy­yət kəsb edən ir­si­nin də­yər­lən­di­yi mə­qa­lə­lə­rim ya­yın­lan­dı. Mə­sə­lən, Pa­­­kis­­­ta­­­nın JASS jur­­­na­­­lın­­­da dərc olun­­­muş “Dün­­­ya Sü­­­ni İn­­­tel­­­lekt Sis­­­te­­­mi­­­nin İn­­­ki­­­şa­­­fın­­­da Lüt­­­fi Za­­­də Fe­­­no­­­me­­­ni. Lüt­­­fi­­ Za­­­də –100(təbii ingilis dilində); İndoneziyada nəşr olu­nan “Pe­da­qo­qi­ka və Təh­sil elm­lə­ri” jur­na­lın­da “Dün­ya şöh­rət­li alim Lüt­fi Za­də­nin Azər­bay­can “Döv­rü” ta­rix fəl­sə­fə­si kon­teks­tin­də”; Çin­də çap olu­nan Cİ­NA-USA İda­rə­et­mə İc­ma­lı jur­na­lın­da “Ta­rix və Müa­sir­lik Lüt­fi Za­də­nin Dün­ya­gö­rü­şü Kon­teks­tin­də”; Ame­ri­ka­da Bey­nəl­xalq Fəl­sə­fə Təd­qi­qat­la­rı jur­na­lın­da “Dün­ya­gö­rü­şü Kon­sep­si­ya­sı Lüt­fi Za­də­nin Dün­ya­gö­rü­şü Kon­teks­tin­də. Ta­rix və Müa­sir­lik”; öz ölkəmizdə AMEA-nın saytında 9 silsilə mə­qa­lə­lə­rim.
Be­lə­cə, da­hi alim haq­qın­da xa­ric­də ya­yım­la­nan mə­qa­lə­lə­rim, elə­cə də konf­rans elektron ki­tab­la­ra da­xil olan mə­ru­zə­lə­rim sü­rət­lə ge­niş ya­yıl­dı və mə­nə bir çox xarici jur­nal­lar­dan mə­qa­lə ça­pı də­və­ti gəl­mə­yə baş­la­dı. Bə­zi­si­nə “çat­dı­rıb” mə­qa­lə gön­dər­dim, bəzisinə yox. Bu gün də məqalə dəvətləri gəlməkdədir. Əl­bət­tə, di­gər mə­qa­lə­lə­rim­də də Lüt­fi Za­də möv­zu­su üfü­qü xət­ti­ni təş­kil edir­di. Mə­sə­lən, Lambert nəşriyyatının çap etdiyi “Azərbaycan alimlərinin məqalələri” toplusunda (“Articles of Azerbaijan Scientists. Identity and Global Ethical Problems in the Context of the 4.0 Industrial Revolution. ANAS – 80”- Lambert-2024) “Dün­ya Sə­na­ye İn­qi­lab­la­rı və Sü­ni in­tel­lekt Sis­te­mi”; Pol­şa­da çap olun­muş kol­lek­tiv “Təş­ki­lat­la­rın İda­rə Olun­ma­sı­na Fən­lə­ra­ra­sı Ya­naş­ma" ki­ta­bın­da “Sü­ni in­tel­lekt fəl­sə­fə­si­nin proqressiv və req­res­siv in­ki­şa­fı mə­sə­lə­lə­ri”; AMEA say­tında Qəh­rə­man” Alan Tü­rin­qin “Bom­ba­sı” və sü­ni in­tel­lek­tin fəl­sə­fə­si” 5 mə­qa­lə və s.
Bun­dan son­ra bir­dən mə­nim üçün “mö­cü­zə” baş ver­di. Adı­nı be­lə bil­mə­di­yim – Lon­don­da yer­lə­şən Kembridc Skalars Pab­lisşingdən mə­nə Lüt­fi Za­də haq­qın­da ki­tab ça­pı tək­li­fi gəl­di. Se­vin­dim. Qə­bul et­dim. 2022-ci ilin no­yabr ayı­nın 12-sin­də nəş­riy­yat­la ara­mız­da Mü­qa­vi­lə bağ­lan­dı və 1 il mü­də­tin­də Kembridc Skalars mo­noqra­fi­ya təh­vil ver­mə­yi öz üzərimə gö­tür­düm.

Əsə­ri Mü­qa­vi­lə müd­də­tin­də (1-2 ay ge­cik­dim) çat­dır­ma­sam da şərt­lə­ri­nə (əsə­ri heç bir di­gər nəş­riy­yat­da, o cüm­lə­dən öl­kəm­də dərc et­dir­mə­mək) əməl et­mək­lə təh­vil ver­dim. An­caq kor­rek­tə edil­mə­li ol­du­ğu və bu­na gö­rə mən­dən çox­lu “ev­ro” is­tə­nil­di­yi üçün geri çəkildim və əsəri Av­ro­pa­da nü­fuz­lu aka­de­mik nəş­riy­yat olan Lam­ber­tə mü­ra­ci­ət et­dim. Lam­bert qı­sa müd­dət­də mə­nə müs­bət ca­vab ver­di və 2023-cü ilin sent­yabr ayın­da “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­yam bu nəş­riy­yat­da in­gi­lis di­lin­də çap olun­du. Da­vam­da “Ama­zon”, “Mo­re bo­oks” dün­ya ki­tab sa­tış-ya­yım­la­rın­da təb­liğ olu­nan bu mo­noq­ra­fi­yam qı­sa müd­dət­də - 2 ay sonra dün­ya el­mi ic­ti­ma­iyy­ti­nin elə ma­ra­ğı­na sə­bəb ol­du ki, Lam­bert aka­de­mik nəş­riy­ya­tı onu da­ha 6 dil­də - por­tu­qal, al­man, is­pan, fran­sız, ital­yan və rus dil­lə­rin­də, həm­çi­nin hə­min döv­lət­lə­rin ən nü­fuz­lu nəş­riy­yat­la­rın­da çap et­di.

Be­lə­cə, Azər­bay­can əsil­li dün­ya­şöh­rət­li alim Lüt­fi Zadə möv­zu­su mə­nim el­mi təd­qi­qat dün­yam­da qiy­mət­li var­lı­ğa çev­ril­di.

Doğ­ru­su, da­hi Lüt­fi Za­də­nin ri­ya­ziy­yat, ki­ber­ne­ti­ka, ro­bo­to­tex­ni­ka və bir çox baş­qa tex­ni­ki elm sa­hə­lə­ri­nə aid olan el­mi kəşf­lə­ri­nin su ki­mi ay­dın­lıq­la dər­ki­ni “ağ­lım kəs­mə­sə” də, mən bü­tün elm­lə­rin kö­kün­də da­ya­nan dün­ya­gö­rü­şü və fəl­sə­fi ba­xış­lar­nı fəl­sə­fi bi­li­yim­lə an­la­ma­ğa ça­lış­mı­şam. Se­vi­ni­rəm ki, an­la­mı­şam və mo­noq­ra­fik sə­viy­yə­də an­lat­ma­ğa müə­vəf­fəq ol­mu­şam.

Fəxr edirəm ki, Azər­bay­can əsil­li, dün­ya­şöh­rət­li alim Lüt­fi Za­də­nin keş­mə­keş­li hə­ya­tı və zən­gin dün­ya­gö­rü­şü­nə, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı­na həsr et­di­yim artıq Azər­bay­can di­lin­də çap olu­nmuş “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­mı dün­ya el­mi­nə bəxş et­mi­şəm. İn­di də bu əsl zəh­mə­tin nə­ti­cə­si əsə­ri­mi öz öl­kə­min el­mi fik­ri­nə təq­dim edi­rəm və qü­rur du­yu­ram ki, ar­tıq 10-cu mo­noq­ra­fi­yam xal­qı­mın el­mi tə­fək­kür xə­zi­nə­si­nə da­xil olur.


Xüsusi ilə qeyd etmək lazımdır ki, Lütfi Zadə Azərbaycan və azərbaycançılıq amalını bütün şüuru, zəkası, bütün varlığı ilə təsdiq etdi. Bu Azərbaycan əsilli dünya şöhrətli alim Lütfi Zadənin Azərbaycan və azərbaycançılıq “dövrünün” riyazi-məntiqi, qeyri-səlist, kosmik və planetar “Infinity”si – sonsuzluğudur”.
Lüt­fi Za­də­nin də­yər­li söz­lə­ri bu­ra­da ye­ri­nə dü­şür: “XXI əs­rin əsas in­ki­şaf fəl­sə­fə­si bi­lik­dir. Bi­li­yi olan da­ha güc­lü olar. Güc­lü olan hə­mi­şə qa­lib­dir”.
Bu da da­hi Lüt­fi Za­də­nin de­yi­mi­dir: “Tək­cə təh­sil ye­tər­li de­yil, zəh­mət və uğur da çox önəm­li­dir. Mə­nim uğur düs­tu­rum ba­ca­rıq, zəh­mət və əzm­kar­lıq­dır. Bun­lar uğu­run ele­ment­lə­ri­dir".
Hə­qi­qə­tən də be­lə­dir. Xır­da­lıq­la­ra var­ma­dan, belədir!
“Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­mın öz öl­kəm­də işıq üzü gör­mə­si­nin sə­bəb­ka­rı AMEA-nın pre­zi­den­ti aka­de­mik İsa Hə­bib­bəy­li­dir. Aka­de­mik İsa Hə­bib­bəy­li Azərbaycan xalqının Ulu öndəri Heydər Əliyevin 100 illiyinə həsr olunmuş və 2023-cü ildə Avropada 7 dildə nəşr edilmiş, “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” əsə­ri­min Azər­bay­can di­lin­də ça­pı­nı tək­lif et­mək­lə mə­ni çox se­vin­dir­di. Akademikin monoqrafiyanı oxuduqdan sonra Ön söz yazması, öz redaktələri ilə müdrik məsləhətlərini verməsi və nəşrə Elmi məsləhətçi olması mənim üçün ikiqat qürurverici hadisədir. Bu­na gö­rə İsa Hə­bib­bəy­li­yə min­nət­da­ram. Çün­ki mən Lüt­fi Za­dənin fəlsəfi dünyagörüşü haq­qın­da bü­tün dün­ya­da ilk olan bu mo­no-qra­fi­ya­mı İn­gil­tə­rə­nin Cam­bird­ge nəş­riy­ya­tı­nın tək­li­fi və mü­qa­vi­lə əsa­sın­da yaz­mış­dım və mü­qa­vi­lə şərt­lə­ri­nə uy­ğun ola­raq hə­min ərə­fə­də öl­kəm­də işıq üzü gör­mə­si müm­kün ol­ma­mış­dı. Da­ha son­ra əsəri Lam­bert aka­de­mik nəş­riy­yatı 7 dil­də çap et­di. Kitabın da­ha bir ne­çə dil­də də nəş­ri plan­laş­dı­rı­lır. AMEA-nın pre­zi­den­ti aka­de­mik İsa Hə­bib­bəy­li­nin Ulu Ön­dər Hey­dər Əli­yev ir­si sa­hə­sin­də bir ne­çə əsə­rim ki­mi “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Baxış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­mın da ça­pı­na dəs­tə­yi onun Azərbaycan əsilli dahi Lütfi Zadəyə vətəndaş münasibətini, Azər­bay­can el­mi­nin, Azər­bay­can ali­mi­nin in­ki­şa­fı­na diqqətini, qayğısını – əsl elmin, alimin dostu olmasını bir da­ha təs­diq­lə­yir.
Əsərin müəllifi çıxışının sonunda vurğulayıb ki, “Lütfi Zadə Azərbaycanda uşaqlıq illərində yaşayıb. Daha dəqiq desək, 10 yaşına kimi. Onlar sonra ailəvi olaraq İrana köç ediblər. Lakin dahi alim Azərbaycan və azərbaycançılıq amalını bütün şüuru, zəkası, bütün varlığı və öz əməlləri ilə təsdiq edib. Belə ki dahi alim əbədi uyumaq üçün 72 il yaşadığı ABŞ-ı deyil, Azərbaycanı seçmişdir. Bu isə Azərbaycan əsilli dünya şöhrətli alim Lütfi Zadənin Azərbaycan və azərbaycançılıq “dövrünün” riyazi-məntiqi, qeyri-səlist, kosmik və planetar “Infinity”si – sonsuzluğudur”. Lütfi Zadənin ən böyük azərbaycanlı olmasını onun vəsiyyəti – Azərbaycanda, hətta cənazə namazı ilə dəfn olunmaq arzusu da təsdiqləyir. Bu azərbaycançılıq tarixi ənənəsinin bariz nümunəsidir.

[/center]
Mənbə:Mənbə:science.gov.az saytı

(məlumata şəkillər əlavə olunub)
 ]]> АМЕА Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun «İdentiklik, Multikulturalizm və Azərbaycançılıq fəlsəfəsi» şöbəsinin müdiri fəlsəfə elmləri doktoru Xatirə Nəcəfqulu qızının çap olunmuş elmi əsərləri (qısa SİYAHİ)) https://khatiraguliyeva.com/monoqrafiyalar/37-amea-flsf-v-sosiologiya-nstitutunun-dentiklik-multikulturalizm-v-azrbaycanclq-flsfsi-obsinin-mudiri-flsf-elmlri-doktoru-xatir-ncfqulu-qznn-cap-olunmu-elmi-srlrinin-qsa-syahisi.html https://khatiraguliyeva.com/monoqrafiyalar/37-amea-flsf-v-sosiologiya-nstitutunun-dentiklik-multikulturalizm-v-azrbaycanclq-flsfsi-obsinin-mudiri-flsf-elmlri-doktoru-xatir-ncfqulu-qznn-cap-olunmu-elmi-srlrinin-qsa-syahisi.html xatire Tue, 09 Dec 2025 18:13:53 +0400 ]]> АМЕА Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun «İdentiklik, Multikulturalizm və Azərbaycançılıq fəlsəfəsi» şöbəsinin müdiri fəlsəfə elmləri doktoru Quliyeva Xatirə Nəcəfqulu qızının çap olunmuş elmi əsərlərinin (qısa)

SİYAHISI

№ Əsərlərin adı İşin növü Nəşriyyat, jurnal və s. adı İşin həcmi Həmmüəllif

1 Azərbaycan estetik fikri və Cəfər Cəfərov Monoqrafiya Bakı, Elm. 1997 səh.166
2 Həmişə müasir Cəfər Cəfərov monoqrafiya Bakı, Elm.1999 səh.212
3 Azərbaycanda Maarifçi Estetika monoqrafiya Bakı, Elm.2001 səh.200
4 Heydər Əliyev və mənəvi-estetik dəyərlər monoqrafiya Bakı-Azərnəşr,2002. səh.188
5 Azərbaycan Maarifçiliyində fəlsəfi-etik məsələlər XIX əsrin ikinci yarısı XX əsrin əvvəlləri monoqrafiya Bakı: Elm və Təhsil, 2014. səh.280
6 XX əsrin böyük Azərbaycan filosofu Zakir Məmmədov monoqrafiya Bakı-Azərnəşr, 2003. səh.160
7 Heydər Əliyev siyasəti: Milli Dövət, Milli Lider, Vətəndaşlıq, Mənəviyyat monoqrafiya
Bakı. Elm.2019. səh.416
8 The Era, Worldview and Philosophical Views of Lotfi A. Zadeh
( 7 dildə - İngilis, Portual, Alman, İspan,Fransız, İtalyan və Rus dilində çap olunub) monoqrafiya

London. Lap Lam bert. 2023. ISBN-10 ю : э 6206780783. ISBN-13 ю : э 978-6206780786.
səh.316
9 Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu monoqrafiya Bakı.Elm-2024 səh.684
10 Lütfi Zadənnin Dövrü, Dünyagörüşü və Fəlsəfi Baxışları monoqrafiya Bakı.Elm-2025 səh.568

11 Əbədiyaşar bəşəri fəlsəfə -DİALOQ Tərtib kitabı Bakı- Elm.2022. səh.406
12 Həyat burulğanı və ondan çıxış yolu tərtib kitabı Bakı, YAZIÇI-1999, 13.25.ç.v.) səh.212
13 Articles of Azerbaijan Scientists. Identity and Global Ethical Problems in the Context of the 4.0 Industrial Revolution. ANAS – 80. tərtib kitabı LAP Lambert, 2024. səh.358
14 “Qlobal etikanın antietika məsələlərinin həllində ortaq türk ailəsi modeli” Kitab IV Uluslararası Türk Dünyası Araşdırmaları Sipoziumu, 2017 səh.961-972
15 “Avropada kimlik, islam ve demokrasi” KitabİCOSS-Beynəlxalq Sosial Bilimler Konfransının, 2017 səh.472-482
16 İdentiklik-Multikultursalizm- Dialoq Fəlsəfəsi Məqalələr Toplusu
Bakı. Elm və təhsil- 2018. səh.304
17 Çoxmədəniyətliliyin nəhəng körpüsü – İmadəddin Nəsimi yaradıcılığı məqalələr toplusu Bakı.Elm və təhsil. 2019 səh.154
18 İmadəddin Nəsimi İrsi Çağdaş Ərəb tədqiqatlarında məqalələr toplusu Bakı.Elm və təhsil. 2019.
səh.190
19 Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasətinin müdriklik gücü məqalələr toplusu Bakı. «Kitabcapı.
az» 2021. səh.310
20 Historiy, Methodology and Hypothesis of Artificial Intelligence məqalələr toplusu Bakı- Elm.2022. səh.356
21 Ulu öndər Heydər Əliyev siyasətinin müdrklük gücü məqalələr toplusu Bakı-ADPU-2018, 270 s səh.40-53
22 Dini və estetik şüur: təsir,əlaqə, münasibətlər Məqalə Dil və Ədəbiyyat 1997. №1(16) səh.107-109
23 Üzeyir Hacıbəyovun komediyalarında komiklik məqalə AMEA Fəlsəfə, Ekologiya, Mədəniyyət məcmuəsi 2000, 27-ci buraxılış səh.52-57
24 Kitabi Dədə Qorqudda Estetik prinsiplər məqalə Dirçəliş XX əsr 2001 səh.70-77
25 Azərbaycan Dövlət idarəçiliyində ülvilik məqalə Ekomədəniy-yət(Ekokultura) Azər¬baycan elmi Araş¬dırma fond. 2004 səh.79-81
26 Qloballaşma və aksiologiya-təsir, əlaqə,münasibətlər(Qlobal¬laşma və Azərbaycan mədəniyyəti II Рespublika konfransının materialları) məqalə AMEA-nın Fəlsəfə və Siyasi-höququ tədqiqatlar İnstitutu, 2004 səh.79-81
27 Dünya maarifçi ədəbi-estetik fikrinin əsas prinsipləri məqalə AMEA Məruzələr. №: 1, 2010. 200 s. səh.61-64
28 Multikulturalizm etikası – tərəqqi konsepsiyası
(“Ethics of multiculturalism as conseption of progress”) məqalə AMEA Məruzələr №: 1.2016.210 s. səh.117-124.
29 Azərbaycan maarifçilərinn dünyagorüşü. məqalə AMEA Xəbərlər. jurnali, 2010.№:2. 227 səh. səh.209-215.,
30 Maarifçilik dövrünün Vətəndaş Cəmiyyəti təsəvvürləri etik-əxlaqi dəyərlər kontekstikdə məqalə AMEA FSHİ, Elmi Əsərlər, Bakı, 2012. № 1(18), 406 səh. səh 35-41.
31 Aksiologiya və Siyasət (problemin qoyuluşuna dair) məqalə Dil və Ədəbiyyat
1997, №1.(16) səh.107-107
32 Türkiye və diger Şark ölkelerinde aydınlanmanın evrensel ve mill özellikleri məqalə Türkiyə, Yom dərgisi, 2009,
№ 15 səh.87-90
33 Nəcəfbəy Vəzirov və Azərbaycanda maarifçilik məsələləri məqalə Filologiya məsələləri, 2009, 15 səh.386-392
34 N.Q.Çernışevskinin İrsində Rus Maarifçilik Ənənələri məqalə Dil və Ədəbiyyat
2009, №4(70) səh.218-221
35 Rusiyada maarifçilik – rus inqilabçı-demokratlarının fəaliyyətində ədəbi-nəzəri prinsiplər məqalə 2009, № 5(71) səh.151-154
36 Dünya maarifçi ədəbi-estetik fikinin əsas prinsipləri məqalə Azərbaycan jurnalı, 2009.№ 11 səh.169-171
37 Fransız egitimçiliyi ve onun evrensel özelliklri məqalə Türkiye.Turan jurnalı,2009.№3 səh.110-112
38 Azerbaycanın böyük dram yazarı Celil Memmedkuluzadenin maarifçi fikirleri məqalə Türkiye, kardeş kalemler jurnalı. 2009.№10 səh.71-74
39 Dünya milli kültür kuramı ekseninde Azerbaycan egitim ve sosyal bilmlerinin başındakı yer məqalə Türkiye,Türk bilim dergisi, 2009, №1 səh.99-105
40 Maarifçilik dövrünün ədəbi-estetik meyarları aksioloji nəzəriyyə məqalə Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri məcmuəsi, 2009, № 6 səh.136-139
41 Azərbaycan maarifçilərinin dünyagörüşü məqalə AMEA Xəbərlər, Humanitar elmlər seriyası, 2009, № 3-4 səh.50-58
42 Azərbaycan maarifçilərinin nəzəri əsasları və H.Zərdabinin estetik görüşləri məqalə Filologiya məsələləri,2010, №1 səh.261-288
43 N.A,Dobrolyubovun maarifçi ədəbi baxışları məqalə Dil və Ədəbiyyat
2010,№1(72) səh.161-163
44 Maarifçilik dövrü və maarifçi ədəbi hadisə məqalə Dil və Ədəbiyyat 2010,№2(73) səh.213-215
45 Azərbaycan maarifçiliyinin gecikmiş hesab olunan mərhələsi və onun xüsusiyyətləri məqalə Hummanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri,, 2010, №1 səh.178-182
46 V,Q,Belinski və düny maarifçilik ideyaları məqalə Bakı Dövlət Universiteti Xəbərlər jurnalı, 2010, cild 6,№1 səh.32-34
47 Üzeyir Hacıbəyovun yaradıcılığında maarifçilik ideyaları məqalə Azərbaycan jurnalı, 2010,№14, səh.177-179
48 Milli mədəniyyət nəzəriyyəsi və Azərbaycan maarifçiliyinin xüsusiyyətləri məqalə AMEA Məruzələr,2010, №1 səh.174-178
49 Heydər Əliyev və yeni məzmunlu maarifçilik məqalə XXI əsr Dirçəliş 2012-xüsusi buraxılış səh.78-89
50 Maarifçilik dövrünün vətəndaş cəmiyyəti təsəvvürləri etik-əxlaqi dəyərlər kontekstində məqalə AMEA-nın FSHİ
Elmi Əsərlər№1(18)2014 səh.35-41
51 Maarifçilik dövrü fəlsəfi fikrində etika məsələləri məqalə AMEA-nın FSHİ
Elmi Əsərlər№ 1 (19)2015 səh.49-54
52 Maarifçilik - Azərbaycançılıq dövrünün fəlsəfi-etik əsasları” məqalə AMEA-nın FSHİ
Elmi Əsərlər№ 2 (19)2015 səh.119-122
53 Philosophy of Intercultural Dialogue of Modern Time and Dialogue məqalə http://brisjast.com/MAGNT RESEARCH
2015 № 2 REPORT (ISSN 1444-8939)
54 Milli-mənəvi əsaslarımızın fəlsəfi-etik mənbəyi” məqalə AMEA-nın FSHİ
Elmi Əsərlər 2016№2 səh.11-19
55 Dünya maarifçiliyinin milli mədəniyyət nəzəriyyəsi və Həsən bəy Zərdabinin publisist irsi və ictimai fəaliyyəti məqalə AMEA Xəbərlər 2015 № 2 səh.200-215
56 “Ethics of multiculturalism as conseption of progress” məqalə АМЕА-nın « Məruzələr»LXXII2016 № 1 səh.87-91
57 Azərbaycanın Qobustan Qayaüstü Abidələrində Qədim Türk Ailəsinin Dialoq Fəlsəfəsi” (Multikulturalizm Kontekstində) məqalə AKADEMİK TARİH VE DÜŞÜNCE DERGİSİ
Cilt 3, Sayı 10 (2016): səh.202-216
58 Heydər Əliyevin Ulu öndərlik missiyası məqalə Yeni Azər¬bay¬can¬¬.-2018.-7 iyun.-№108 səh.6
59 The Philosophy of Dialogue and Multiculturalism: Comparative Scientific and Me¬tho¬do¬lo¬gi¬cal ¬Analysis (Dialoq və Multikulturalizm Fəlsəfəsi: Müqayisəli Elmi və Metodoloji Təhlil) məqalə AMEA “Məruzələr” 2018. 2-ci nömrə. L XXIV səh.87-92
60 Scientific and methodological aspects of the application of multiculturalism to the "philosophy of dialogue" (problem formation). Multikulturalizmin "dialoq fəlsəfəsinə" tətbiqinin elmi və metodoloji aspektləri (problemə giriş) məqalə Rosenka Ukrainska-Slovenska 2018-pap. 212 p. ISBN 978-80-8926-02-2 səh.126-133.
61 Qobustan qayaüstü abidələrində qədim türk ailəsinin “dialoq fəlsəfəsi” məqalə Respublika.- 2019.- 13 noyabr səh.6-7
62 Heydər Əliyev siyasi kursunun təntənəsi məqalə Respublika.- 2019.- 20 iyun.- № 131. səh.1-4
63 Nəsimi İli Çağdaş Ərəb tədqiqatlarında məqalə Respublika.- 2019.- 10 avqust.- № 173. səh.6-7
64 Nəsimi İli Çağdaş Ərəb tədqiqatlarında məqalə Respublika.- 2019.- 18 avqust.- № 178 səh.7
65 İmadəddin Nəsimi tədqiqatı ərəb- Suriya mənbələrində və takiyası məqalə Respublika.- 2019.- 31 oktyabr.- № 241. səh.5
66 İmadəddin Nəsiminin məqamı bu gün məqalə Respublika - 2019.- 03 oktyabr.- № 217 səh.7
67 İmadəddin Nəsiminin məqamının bu günü məqalə 525-ci qazet.- 2019.- 11 sentyabr.- № 123 səh.10-11
68 Suriya alimi Əbdülfəttah Rəvvas Qələçi və İmadəddin Nəsimi irsi. məqalə Ədəbiyyat qazeti - 2019.- 26 avqust http://edebiyyatqazeti.az/news/diger/4302-suriya-alimi-ebdulfettah-revvas-qeleci-ve-imadeddin-nesimi-irsi.

69 Nəsimi məqbərəsi bizi gözləyir məqalə Xalq qəzeti-16 noyabr, 2019. https://xalqqazeti.com/ru/news/34717

70 “Minilliyin hesabatlarının həyat fəlsəfəsi və 2020-ci ilingerçəkləri. məqalə http://www.¬science.¬gov.¬¬az/¬¬news/open/13002.
71 Azərbaycan-Türkiyə “bir millət, iki dövlətin” yenilməz gücünün fəlsəfəsi. məqalə http://science.gov.az/news/open/13126

72 Əbdülrəhim bəy Haqverdiyev yaradıcılığında modernizmin fəlsəfi-etik aktorları “Gənc adam” konsepsiyası məqalə http:// science. gov. az/ news/open/13595


73 “Əvəzsiz alim Ziyəddin Göyüşov fəlsəfəsinin işığı ilə” məqalə http://science.gov.az/news/open/13260

74 Ethno-National and Regional Identity in Azerbaijan" (Azərbaycanda etno-milli və regional identikliyi) məqalə European Science 2020.pap.142-148. 190 p.) Vlastimil Vicen,
Vice-Rector of the University of Bratislava
75 “Ulu öndər Heydər Əliyevin siyasi idarəçilik proqramında maarifçi Cəlil Məmmədquluzadə irsi” məqalə AMEA-nın Filologiya və sənətşünaslıq jurnalı. (2020, №1, 302 s) səh.8-16
76 “Ulu öndər Heydər Əliyevin siyasi idarəçilik proqramında maarifçi Cəlil Məmmədquluzadə irsi” məqalə AMEA-nın Sosial Elmlər jurnalı, 2020, №2, 302 s)

səh.76-83
77 ABŞ. Our Philosophy of National Intercultural Dialogue From the Ideology of Azerbaijanism to Multiculturalism.(Azər¬¬bay¬¬can¬¬çı¬¬lıq ide¬o¬¬lo¬¬gi¬¬ya¬¬sın¬¬dan Mul¬¬ti¬¬kul¬¬tu¬¬ra¬¬lizmə ki¬¬mi mil¬¬li mə¬¬də¬¬niy¬¬yət¬¬lə¬¬ra¬¬ra¬¬sı di¬a¬¬loq fəl¬¬sə¬¬fə¬¬miz) məqalə China-USA Business Review Volume 20, Number 2, Mar.-Apr. 2021 (Serial Number 195), (p.e.40-47). (ISSN 1537-1514).
səh.99-106
78 History, Methodology and Hypothesis of Artificial Intelligence
məqalə China-USA Business Review. V. 4. 3. səh .167-176.

79 Azerbaijan-Pakistan Relations in the Context of Islamic Solidarity and Intercultural Dialogue . Pakistan Journal of Social Sciences məqalə Pak. J. Soc. Sci., 18 (4): 61-68, 2021. DOI: 10.36478/pjssci.2021.61.68 http:/ /medwell journals. com/ abstract/? doi=pjssci.2021.61.68&keyword=Azerbaijan-Pakistan.

80 Treumph of Heydar Aliyev Political Course: Confirmation of Great Faith (Heydər Əliyev siyasi kursunun təntənəsi: Böyük inamın təsdiqi) məqalə DOI: 10.36478/pjssci.2021.116.120
https://www. medwelljournals. com/current. php? jid =1683-8831

81 Issues of Progressive and Regressive Development of The Philosophy of Artificial Intelligence. (Süni Zəka Fəlsəfəsinin Proqressiv və Regressiv İnkişafı Məsələləri) məqalə Interdisciplinary Approach to the Management of Organizations. Edited by Ali Akdemir Hasan Arslan. ...
ISBN number 978-83-953142-2-3
© E-BWN - Bialystok, Poland 2021.164 pag.
səh. 09-121.
82 Lotfi A. Zadeh phenomenon in the development of the world artificial intelligence (Aİ) system . LOTFIZADEH - 100 years old. (Dünya Sünii İntellekt Sisteminin İnkişafında Lotfi A.Zadeh Fenomeni. LOTFİ A. ZADEH – 100) məqalə Pakistan JASSP 2021. Number 6. https://ojs.jass.pk/ojs/index.php/jass/article/view/152
83 “Azərbaycan Türkiyə Birlik, Həmrəylik Fəlsəfəsi” məqalə AMEA-nın Sosial Elmlər jurnalı, 2021, №1,
səh.174-186
84 Məh¬mət Akif Ər¬so¬yun Dün¬ya¬gö¬rü¬şü və Ta¬ri¬xi İs¬tiq¬lal Marşının Fəlsəfəsi məqalə Türkiyə. Kardeş Kalemler. 2021.may.
səh.177
85 Hürufilik təliminin hərf sisteminin prinsipləri ilə İmadəddin Nəsiminin milli-region identikliyinə və təxəllüsünə fəlsəfi baxış məqalə
86 Məh¬mət Akif Er¬so¬y`un hayat Fəlsəfəsi. məqalə Belçika. Belhaber. 2021.03.11 https://www.belcikabelhaber.be/2021/03/11/ turkiye-cumhuriyeti-istiklal-marsi-100-yilinda/
87 Azərbaycançılıq ideologiyasından multikulturalizmə kimi milli mədəniyyətlərarası dialoq fəlsəfəmiz” məqalə https:// science. gov. az/ az/news/open/ 17194
88 “Süni zəkanın tarixi, metodologiyası və hipotezi” məqalə https://science.gov.az/az/news/open/17977

89 “Süni intellekt fəlsəfəsinin proqressiv və reqressiv inkişaf məsələləri” məqalə https://science.gov.az/az/news/open/17146

90 “Avropa tədqiqatlarında J.Von Höteyə istinadla Nizaminin və Nəsiminin ciddi təhrifləri” məqalə https://science.gov.az/az/news/open/19523

91 The Principles of the Letter System of Hurufism and A Philosophical Look at the Regional Identity and Pseudonym of Imadeddin Nesimi. məqalə Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 21 / 1 (Mart 2022): 432-447 https://doi.org/10.20981/kaygi.1026391.

92 “Qəhrəman” Alan Türingin “Bombası” və Süni İntellekt Fəlsəfəsi (birinci məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/22538

93 “Qəhrəman” Alan Türingin “Bombası” və Süni İntellekt Fəlsəfəsi (ikinci məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/22679

94 “Qəhrəman” Alan Türingin “Bombası” və Süni İntellekt Fəlsəfəsi ( üçüncü məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/22847

95 Azerbaycan'ın Zafer Bayramı'nın 2. Yılında Tarihin Gercekler Penceresinden Görünümü
məqalə https://brukselturk.be/2022/11/09/azerbaycan-zafer-bayraminin-tarihi gercekler-penceresinden-gorunumu/

96 “World Famous Scientist Lutfi Zade's Azerbaijan "Era " in the Context of History Philosophy” məqalə İndoneziyanın Journal of Pedagogy and Education Science https://journal.iistr.org /index.php/JPES /article/view/321 . https://doi.org/10.56741/jpes.v2i02.321

97 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları
məqalə https://science.gov.az/az/news/open/23473
98 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları
məqalə https://science.gov.az/az/news/open/23559
99 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları
məqalə
100 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları
məqalə https://science. gov. az/ az/news/open/23720
101 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları
məqalə https://science.gov.az/az/news/open/23751
102 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi məqalə https://science.gov.az/az/news/open/23831
103 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları
məqalə https://science.gov.az/az/news/open/23901
104 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları
məqalə https://science.gov.az/az/news/open/24021
105 Heydər Əliyev və Azərbaycan Respublikası - Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı qarşılıqlı münasibətləri (birinci məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/24246

106 Heydər Əliyev və Azərbaycan Respublikası - Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı qarşılıqlı münasibətləri (ikinci məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/24302

107 Heydər Əliyev və Azərbaycan Respublikası - Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı qarşılıqlı münasibətləri
(üçüncü məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/24350

108 Heydər Əliyev və Azərbaycan Respublikası - Səudiyyə Ərəbistanı krallığı qarşılıqlı münasibətləri
(dördüncü məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/24453

109 Heydər Əliyev və Azərbaycan Respublikası - Səudiyyə Ərəbistanı krallığı qarşılıqlı münasibətləri
(beşinci məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/24500

110 Worldview Concept History and Modernity in the Context of Lotfi a Zadeh’s Worldview məqalə Philosophy İnternational Journal İssn 2641-9130. Published Date: December 13, 2023 DOI: 10.23880/phij-16000311
111 The Era of Heydar Aliyev, the Great Leader of the Azerbaijani People məqalə ” Philosophy Study 13 (8) (2023) https:// www. davidpublisher.com/index.php/Home/Journal/detail?journalid=9&jx=CBR
112 World Industrial Revolutions and the Development of Artificial Intelligence System məqalə Volume 23, Number 1, Jan.-Mar. 2024 (Serial Number 209) Chinese Business Review, Jan.-Mar. 2024, Vol. 23, No. 1, 47-51 Doi: 10.17265/1537-1506/2024.01.005 səh 47-51


113 Tarixi dövrlərdə siyasi “İZM”lər konsepsiyası məqalə https:// science. gov.az/az/news/open/27895
114 XXI əsrin sərkərdəsi - bizim hamımızın Prezidenti cənab İlham Əliyev həmişə qalibdir. məqalə https://science. gov.az/ az/news/open/27980
115 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (birinci yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/28262 https://science.gov.az/az/news/open/28078
116 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (ikinci yazı). məqalə https://science. gov.az/az/news/ open/28102
117 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (üçüncü yazı). məqalə https://science.gov.a z/az/ news/ open/28133#gallery-1https://science.gov.az/az/news/open/28133

118 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (dördüncü yazı). məqalə https://science.gov.az/az/news/oen/28186
119 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (beşinci yazı) məqalə https://science.gov.az/az /news open/28262
120 Milli dövlət ideologiyası məsələsinin Heydərizm,Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili(birinci yazı). məqalə https://science.gov.az/az/news /open/28977

121 Milli dövlət ideologiyası məsələsinin Heydərizm, Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili (ikinci yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/ open/29009


122 Milli dövlət ideologiyası məsələsinin Heydərizm,Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili (üçüncü yazı). məqalə https://science.gov. az/az/news/open/29091
123 Milli dövlət ideologiyası məsələsinin Heydərizm,Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili
(dördüncü yazı). məqalə https://science.gov.az/az/news/open/29091
https://science.gov.az/az/news/open/29240

124 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası
(birinci yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/28078

125 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (ikinci yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/28102
126 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (üçüncü yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/28102

127 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası . (dördüncü yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/28186

128 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (beşinci yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/28262

129 Milli dövlət ideologiyası məsələsinın Heydərizm, Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili (birinci yazı). məqalə https://science.gov.az/az/news/ open/28977
130 Milli dövlət ideologiyası məsələsinın Heydərizm, Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili (ikinci yazı). məqalə https://science.gov.az/az/news/open/29009
131 Milli dövlət ideologiyası məsələsinın Heydərizm, Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili (üçüncü yazı). məqalə https://science.gov.az/az/news/ open/29091
132 Milli dövlət ideologiyası məsələsinın Heydərizm, Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili (dördüncü yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/29240

133 “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” Siyasi İdarəçilik Sistemində Konstitusiya Hüququ (birinci məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/31564

134 “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” Siyasi İdarəçilik Sistemində Konstitusiya Hüququ (ikinci məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/31596

135 "The Era of Heydar Aliyev, the Great Leader of the Azerbaijani People" məqalə Philosophy Study 13 (8) (2023) https:// www.davidpublisher.com/index.php/Home/Journal/detail?journalid=9&jx=CBR Volume 13, Number 8, August 2023 (Serial Number 133.https://philpapers.org/pub/3837/2023)

136 "THE ERA OF HEYDAR ALIYEV, THE GREAT LEADER OF THE AZERBAIJANI PEOPLE" məqalə Businessreview China-USA Business Review
22, № 1, xxx-xxx 2023.DOİ: 10 1017265 /1537-1514
15/2023/01.001
137 Gandhian Ideology In The Context Of Philosophy Of Life
məqalə İKR Journal of Arts, Humanities and Social Sciences (İKRJAHSS)
Volume-1, İssue-2, May-June 2025 İSSN:3107-4014 https://ikrpublishers.com/ikrjahss/gandhian-ideology-in-the-contexdt-of-philosophy-of-life/
138 “Azərbaycan xalqının Ulu öndəri Heydər Əliyev:Dövrü və dünyagörüşü” (I fəsil) məqalə AMEA rəyasət heyətinin nəşr etdiyi “Heydər Əliyev: Şəxsiyyətin miqyası və missiyası”
Bakı, Elm, 2025,612 s
İSBN:978-9952-570-06-9 səh.71-125

139 “Azərbaycan xalqının Ul öndəri Heydər Əliyevin dövlət idarəiçiliyi siyasətində milli mənəvi və ədəbi-estetik dəyərlər strategiyası” (IV fəsil) məqalə AMEA rəyasət heyətinin nəşr etdiyi “Heydər Əliyev: Şəxsiyyətin miqyası və missiyası”
Bakı, Elm, 2025,612 s
İSBN:978-9952-570-06-9 səh.449-516
140 Süni intellektin tarixi, metodologiyası və hipotezi Məqalə Çin-ABŞ Biznes İcmalı. V. 4. 3. səh.167-176
141 “Dünyagörüşü Kavramı. Tarih ve moderinete.(Lotfi A.Zadehin Dünyagörüşü Bağlamında)” mövzusu ilə Məqalə e-ISBN 978-605-71963-8-5. https://eclss.org/publicationsfordoi/e _ss_10_Abstrakti_ Buchrst 2023.pdf

KONFRANS MATERİALLARI:
(qısa siyahı)

142 The President of the Independent Azerbaijani Response,Mr.Ilham Aliev,
in the implementation of the world political multicultural modelas the life philosophy of society” Paper presented at the International Conference at Spaneza University in Rome, January 30-31, 2019
143 Some philosophical scientific aspects of life during and after an epidemic. 2nd ECLSS International Online Conference on Economics and Social Sciences, June 28-29 Istanbul,2020
144 Globalization: 2 pandemics—COVID-19 and anti-ethics issues. ECLSS International Online Conference on Economics and Social Sciences,July 28-29 Poland,2020
145 Strategy for the development of ethno-national and regional identity in Azerbaijan ECLSS International Online Conference on Economics and Social Sciences, September 8-9 Cyprus –Kyrenia,2020

146 Life philosophy priorities of multiculturalism in the independent Republic of Azerbaijan ECLSS International Online Conference on Economics and Social Sciences, 02-03 February Kosovo, 2021

147 The Turkish National Anthem and Our National Poet on the 100th Anniversary of Its Acceptance Mehmed Akif Ersoy International Symposium 12 March,2021 Sanliurfa, Turkey.

148 Friendship and cooperation between Azerbaijan and Slovakia in the context of the ideas of multiculturalism Science and Education İn The World İnformation Space March 18-19,Slovakia-Ukraine-Serbia-Poland-Lithuania.

149 "Migration and Education in the Context of Multiculturalism". International Online Congrenss on Social Sciences, VI Széchenyi István , University, 26-28 march.HUNGARY,2021

150 "Covid-19 in the Context of Artificial Intelligence: Successes and Challenges”. International Symposium on Business, Economics & Education 6.
07-08 aprel Ankara ,Turkey, 2021.

151 Azerbaijan-Pakistan interdisciplinary scientific relations in the context of Islamic solidarity and intercultural dialogue. ECLSS International Online Conference on Economics and Social Sciences, 09-10 april Pakistan.


152 The legacy of XIV century Azerbaijani poetry and Hurufism Master Imadeddin Nesimi in European Studies ECLSS International Online Conference on Economics and Social Sciences, 05-07 feb.Latvian, 2022
153 The Problem Of Homeland – Citizenship In The Heritage Of Two Turkish Enlighteners - Mehmet Akif Ersoy And Necip Fazil Kisakurek İn The Context Of Political Philosophy. Seventh International Conference on Economics and Social Sciences hos¬ted¬ by Cyprus Science University, Kyrenia, TRNC. The Conference will run from 7 - 8,May 2022. e-ISBN 978-605-71031-6-1.pağ.442-453. pağğ.846
154 Portuqal Azerbaijan - Portugal Relations in the Context of Multiculturalism from Ancie¬nt History to the Day. 28 avqust. 2nd International Eurasian Conferences on Educational and Social Studies
https:/ /cloud.mail. ru/attaches /1661463628 1 6 44753166%3B0%3B1/ 28 avqust. 2022. e-ISBN 978-605-71031-9-2. pg. 125. pgg.246.
(hələlik abstrakt e.book. yayınlanıb.)

155 The Role of ECLSS International Conferences in The Context of Science Integration Antalya. 21-23 october. 2022. e-ISBN 978-605-71963-1-6. pg. 68-72. pg g. .364 Integrationhttps://www. eclss.org/pub licationsfor doi/abst11 act8boo8kIE % 26 SS2022_antalya.pdf
156 Moral valiues and science in the context of wars (моральнi цiнностi і наука в контeстi воєн . Міністерство освіти і науки україниiv Міжнародної науково-практичної конференції 20 жовтня 2022 року)
157 Spain The Concept of Man and Time in the Context of the Life and Political Leader Activity of the Great Leader of the Azerbaijan Hayder Aliyev. IECESS2023 3rd International Eurasian Conference on Educational and Social Studies hosted by University of Granada, SPAIN November 30 – December 3, 2023. e-ISBN 978-625-94101-3-5)
səh.20-36
158 The Concept of World View. History and Modernity (In the Context of Lutfi A. Zadeh's Worldview) E&S 2023b 10th Eurasian Conference on Economics and Social Sciences hosted by University of Bucharest, Bucharest, ROMANIA June 26 – 27, 2023e-ISBN 978-605-71963-8-5.pag.19-21 səh.19-21
159 World Industrial Revolutions and The Development Of Artificial Intelligence System. by Ahmad Dahlan University, INDONESIA E&S 2024 11th Eurasian Conference on Economics and Social Sciences hosted by Ahmad Dahlan University, INDONESIA March 2 - 3, 2024 e-ISBN 978-605-94101. səh.5-9
160 “World Industrial Revolutions and The Development Of Artificial Intelligence" International Conference Organization on 02-03 March 2024 at Ahmad Dahlan University, Indonesia (ZOOM). (e-ISBN 978-605-94101-pag.5-9.). https://eclss.org/publicatio nsfordoi/e_ss11_Pr0ceedIng5_INDONESIA24.pdf

161 “Socio-Philosophical Analysis of the Climate – Human and Ethics Problem in the Context of the IV World Industrial Revolution” the International Conference Organization on 31 May- 2 June 2024 at VISION International University, Macedonia. (pp.75- 89) https://eclss.org/public ationsfordoi/abst11act8 boo8kIeCE ES 2024.pdf
162 “The Life and Scientific Work of Alan Mattheson Turing in the Context of the Philosophy of Life and The History of Artificial Intelligence” 17th Eurasian Conference on Language and Social Sciences held by the International Conference Organization on 30-31 July 2024 at the Cyprus Science University. https://eclss.org/ publicationsfordoi/eclss17 Pr0ceedingz yrn2024.pdf
163 “COP 29. Climate-human problem in the context of the philosophy of life” International Conference organized by the International Conference Organization on 25-27 October 2024 in Turkey (Antalya). https://eclss.org/publicationsfordoi/e_ss2024_Pr0ceedingz_Antalya.pdf
səh. 30-15 – 13-18
164 COP29.Climate-human problem in the context of the philosophy of life ECLSS com. Beynəlxalq Konfrans Təşkiltının 25-27 oktyabr 2024-cü il tarixlərində Türkiyə (Antalya)də təşkil etdiyi Beynəlxalq konfrans https://eclss.org/publicationsfordoi/e_ss2024_Pr0ceedingz_Antalya.pdf
səh. 30-15 – 13-18
165 “Alan Mathison Türinqin Elmi fəaliyyəti, Kəşfləri, "Bombaları" 18th Eurasian Conference on Languages & Social Sciences in USA (ECLSS25) https://eclss.org/publicatio nsfordoi/ eclss2025 Pr0ceedingz.pdf
səh.61-72

166 "Haydar Aliyev'in Büyük Siyası Yolu" Kavramı: Siyasi Liderlik Sisteminin Rasyonel ve Geleneksel Yönleri” Türkiyə, Aydın universiteti, 04-06 aprel,2025 https:/eclss.org/publicationsfordoi/abst1act8boo8kIECES2025pdf

167 “Türk Dünyası Modernləşməsi III: Türk Dünyasında Cedidçilik” Simpoziumu Türkiyənin İzmir Ege universitetinin təşkilatçılığı və Özbəkistanın Daşkənd İqtisadiyyat və Pedaqoqika universiteti, 06-08 oktyabr, 2025 https://azertag.az/ xeber/ azerbaycan _alimleri ozbekistanda_kechirilen_beynelxalq_simpoziumda_istirak_edibler-3826155

168 “Kara Deniz və Hazar Havzası Ülkeleri: Kara Deniz ve Hazar Havzasında İstikrar Arayışları” Türkiyənin İstanbul Gelişim və Beykent Universiteti, 2025 https://science.gov.az/az/news/open/33889

169 ECLSS org. Beynəlxalq Konfrans təşkilatı və Türkiyənin Balıkesir Universitetinin (Balıkesir Burhane Uygulamalı Bilimler Fakültesi) beynəlxalq konfransda məruzə ECLSS org. Beynəlxalq Konfrans təşkilatı və Türkiyənin Balıkesir Universiteti,17-19 oktyabr, 2025 https://science.gov.az/az/news/open/33937



Müəllif:
Siyahı düzdür
Fəlsəfə elmləri doktoru, dosent
Xatirə Nəcəfqulu qızı Quliyeva


AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun
Elmi katib:
Fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru
Sevinc Arif qızı Həsənova


1. GANDHIAN IDEOLOGY IN THE CONTEXT OF PHILOSOPHY OF LIFE
Məqaləm ingiliscədir. Niyə Azərbaycanca yazılıb?
2.Guliyeva Kh. Cop 29. Climate-Human Problem in the Context of the Philosophy of Life. BEST JOURNAL OF INNOVATION IN SCIENCE, RESEARCH AND DEVELOPMENT ISSN: 2835-3579 Volume:3 Issue:9 | 2024 http://eprints.umsida.ac.id/14205/1/103-107%2BCop%2B29.%2BClimate-Human%2BProblem%2Bin%2Bthe%2BContext%2Bof%2Bthe%2BPhilosophy%2Bof%2BLife.pdf#:~:text=For%20example%2C%20Agil%20Ahmadov%2C%20head%20of%20the,Information%20System)%20Center%2C%20and%20Elman%20Alasgarov%2C%20the

[/center]

[center]




]]> АМЕА Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun «İdentiklik, Multikulturalizm və Azərbaycançılıq fəlsəfəsi» şöbəsinin müdiri fəlsəfə elmləri doktoru Quliyeva Xatirə Nəcəfqulu qızının çap olunmuş elmi əsərlərinin (qısa)

SİYAHISI

№ Əsərlərin adı İşin növü Nəşriyyat, jurnal və s. adı İşin həcmi Həmmüəllif

1 Azərbaycan estetik fikri və Cəfər Cəfərov Monoqrafiya Bakı, Elm. 1997 səh.166
2 Həmişə müasir Cəfər Cəfərov monoqrafiya Bakı, Elm.1999 səh.212
3 Azərbaycanda Maarifçi Estetika monoqrafiya Bakı, Elm.2001 səh.200
4 Heydər Əliyev və mənəvi-estetik dəyərlər monoqrafiya Bakı-Azərnəşr,2002. səh.188
5 Azərbaycan Maarifçiliyində fəlsəfi-etik məsələlər XIX əsrin ikinci yarısı XX əsrin əvvəlləri monoqrafiya Bakı: Elm və Təhsil, 2014. səh.280
6 XX əsrin böyük Azərbaycan filosofu Zakir Məmmədov monoqrafiya Bakı-Azərnəşr, 2003. səh.160
7 Heydər Əliyev siyasəti: Milli Dövət, Milli Lider, Vətəndaşlıq, Mənəviyyat monoqrafiya
Bakı. Elm.2019. səh.416
8 The Era, Worldview and Philosophical Views of Lotfi A. Zadeh
( 7 dildə - İngilis, Portual, Alman, İspan,Fransız, İtalyan və Rus dilində çap olunub) monoqrafiya

London. Lap Lam bert. 2023. ISBN-10 ю : э 6206780783. ISBN-13 ю : э 978-6206780786.
səh.316
9 Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu monoqrafiya Bakı.Elm-2024 səh.684
10 Lütfi Zadənnin Dövrü, Dünyagörüşü və Fəlsəfi Baxışları monoqrafiya Bakı.Elm-2025 səh.568

11 Əbədiyaşar bəşəri fəlsəfə -DİALOQ Tərtib kitabı Bakı- Elm.2022. səh.406
12 Həyat burulğanı və ondan çıxış yolu tərtib kitabı Bakı, YAZIÇI-1999, 13.25.ç.v.) səh.212
13 Articles of Azerbaijan Scientists. Identity and Global Ethical Problems in the Context of the 4.0 Industrial Revolution. ANAS – 80. tərtib kitabı LAP Lambert, 2024. səh.358
14 “Qlobal etikanın antietika məsələlərinin həllində ortaq türk ailəsi modeli” Kitab IV Uluslararası Türk Dünyası Araşdırmaları Sipoziumu, 2017 səh.961-972
15 “Avropada kimlik, islam ve demokrasi” KitabİCOSS-Beynəlxalq Sosial Bilimler Konfransının, 2017 səh.472-482
16 İdentiklik-Multikultursalizm- Dialoq Fəlsəfəsi Məqalələr Toplusu
Bakı. Elm və təhsil- 2018. səh.304
17 Çoxmədəniyətliliyin nəhəng körpüsü – İmadəddin Nəsimi yaradıcılığı məqalələr toplusu Bakı.Elm və təhsil. 2019 səh.154
18 İmadəddin Nəsimi İrsi Çağdaş Ərəb tədqiqatlarında məqalələr toplusu Bakı.Elm və təhsil. 2019.
səh.190
19 Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasətinin müdriklik gücü məqalələr toplusu Bakı. «Kitabcapı.
az» 2021. səh.310
20 Historiy, Methodology and Hypothesis of Artificial Intelligence məqalələr toplusu Bakı- Elm.2022. səh.356
21 Ulu öndər Heydər Əliyev siyasətinin müdrklük gücü məqalələr toplusu Bakı-ADPU-2018, 270 s səh.40-53
22 Dini və estetik şüur: təsir,əlaqə, münasibətlər Məqalə Dil və Ədəbiyyat 1997. №1(16) səh.107-109
23 Üzeyir Hacıbəyovun komediyalarında komiklik məqalə AMEA Fəlsəfə, Ekologiya, Mədəniyyət məcmuəsi 2000, 27-ci buraxılış səh.52-57
24 Kitabi Dədə Qorqudda Estetik prinsiplər məqalə Dirçəliş XX əsr 2001 səh.70-77
25 Azərbaycan Dövlət idarəçiliyində ülvilik məqalə Ekomədəniy-yət(Ekokultura) Azər¬baycan elmi Araş¬dırma fond. 2004 səh.79-81
26 Qloballaşma və aksiologiya-təsir, əlaqə,münasibətlər(Qlobal¬laşma və Azərbaycan mədəniyyəti II Рespublika konfransının materialları) məqalə AMEA-nın Fəlsəfə və Siyasi-höququ tədqiqatlar İnstitutu, 2004 səh.79-81
27 Dünya maarifçi ədəbi-estetik fikrinin əsas prinsipləri məqalə AMEA Məruzələr. №: 1, 2010. 200 s. səh.61-64
28 Multikulturalizm etikası – tərəqqi konsepsiyası
(“Ethics of multiculturalism as conseption of progress”) məqalə AMEA Məruzələr №: 1.2016.210 s. səh.117-124.
29 Azərbaycan maarifçilərinn dünyagorüşü. məqalə AMEA Xəbərlər. jurnali, 2010.№:2. 227 səh. səh.209-215.,
30 Maarifçilik dövrünün Vətəndaş Cəmiyyəti təsəvvürləri etik-əxlaqi dəyərlər kontekstikdə məqalə AMEA FSHİ, Elmi Əsərlər, Bakı, 2012. № 1(18), 406 səh. səh 35-41.
31 Aksiologiya və Siyasət (problemin qoyuluşuna dair) məqalə Dil və Ədəbiyyat
1997, №1.(16) səh.107-107
32 Türkiye və diger Şark ölkelerinde aydınlanmanın evrensel ve mill özellikleri məqalə Türkiyə, Yom dərgisi, 2009,
№ 15 səh.87-90
33 Nəcəfbəy Vəzirov və Azərbaycanda maarifçilik məsələləri məqalə Filologiya məsələləri, 2009, 15 səh.386-392
34 N.Q.Çernışevskinin İrsində Rus Maarifçilik Ənənələri məqalə Dil və Ədəbiyyat
2009, №4(70) səh.218-221
35 Rusiyada maarifçilik – rus inqilabçı-demokratlarının fəaliyyətində ədəbi-nəzəri prinsiplər məqalə 2009, № 5(71) səh.151-154
36 Dünya maarifçi ədəbi-estetik fikinin əsas prinsipləri məqalə Azərbaycan jurnalı, 2009.№ 11 səh.169-171
37 Fransız egitimçiliyi ve onun evrensel özelliklri məqalə Türkiye.Turan jurnalı,2009.№3 səh.110-112
38 Azerbaycanın böyük dram yazarı Celil Memmedkuluzadenin maarifçi fikirleri məqalə Türkiye, kardeş kalemler jurnalı. 2009.№10 səh.71-74
39 Dünya milli kültür kuramı ekseninde Azerbaycan egitim ve sosyal bilmlerinin başındakı yer məqalə Türkiye,Türk bilim dergisi, 2009, №1 səh.99-105
40 Maarifçilik dövrünün ədəbi-estetik meyarları aksioloji nəzəriyyə məqalə Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri məcmuəsi, 2009, № 6 səh.136-139
41 Azərbaycan maarifçilərinin dünyagörüşü məqalə AMEA Xəbərlər, Humanitar elmlər seriyası, 2009, № 3-4 səh.50-58
42 Azərbaycan maarifçilərinin nəzəri əsasları və H.Zərdabinin estetik görüşləri məqalə Filologiya məsələləri,2010, №1 səh.261-288
43 N.A,Dobrolyubovun maarifçi ədəbi baxışları məqalə Dil və Ədəbiyyat
2010,№1(72) səh.161-163
44 Maarifçilik dövrü və maarifçi ədəbi hadisə məqalə Dil və Ədəbiyyat 2010,№2(73) səh.213-215
45 Azərbaycan maarifçiliyinin gecikmiş hesab olunan mərhələsi və onun xüsusiyyətləri məqalə Hummanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri,, 2010, №1 səh.178-182
46 V,Q,Belinski və düny maarifçilik ideyaları məqalə Bakı Dövlət Universiteti Xəbərlər jurnalı, 2010, cild 6,№1 səh.32-34
47 Üzeyir Hacıbəyovun yaradıcılığında maarifçilik ideyaları məqalə Azərbaycan jurnalı, 2010,№14, səh.177-179
48 Milli mədəniyyət nəzəriyyəsi və Azərbaycan maarifçiliyinin xüsusiyyətləri məqalə AMEA Məruzələr,2010, №1 səh.174-178
49 Heydər Əliyev və yeni məzmunlu maarifçilik məqalə XXI əsr Dirçəliş 2012-xüsusi buraxılış səh.78-89
50 Maarifçilik dövrünün vətəndaş cəmiyyəti təsəvvürləri etik-əxlaqi dəyərlər kontekstində məqalə AMEA-nın FSHİ
Elmi Əsərlər№1(18)2014 səh.35-41
51 Maarifçilik dövrü fəlsəfi fikrində etika məsələləri məqalə AMEA-nın FSHİ
Elmi Əsərlər№ 1 (19)2015 səh.49-54
52 Maarifçilik - Azərbaycançılıq dövrünün fəlsəfi-etik əsasları” məqalə AMEA-nın FSHİ
Elmi Əsərlər№ 2 (19)2015 səh.119-122
53 Philosophy of Intercultural Dialogue of Modern Time and Dialogue məqalə http://brisjast.com/MAGNT RESEARCH
2015 № 2 REPORT (ISSN 1444-8939)
54 Milli-mənəvi əsaslarımızın fəlsəfi-etik mənbəyi” məqalə AMEA-nın FSHİ
Elmi Əsərlər 2016№2 səh.11-19
55 Dünya maarifçiliyinin milli mədəniyyət nəzəriyyəsi və Həsən bəy Zərdabinin publisist irsi və ictimai fəaliyyəti məqalə AMEA Xəbərlər 2015 № 2 səh.200-215
56 “Ethics of multiculturalism as conseption of progress” məqalə АМЕА-nın « Məruzələr»LXXII2016 № 1 səh.87-91
57 Azərbaycanın Qobustan Qayaüstü Abidələrində Qədim Türk Ailəsinin Dialoq Fəlsəfəsi” (Multikulturalizm Kontekstində) məqalə AKADEMİK TARİH VE DÜŞÜNCE DERGİSİ
Cilt 3, Sayı 10 (2016): səh.202-216
58 Heydər Əliyevin Ulu öndərlik missiyası məqalə Yeni Azər¬bay¬can¬¬.-2018.-7 iyun.-№108 səh.6
59 The Philosophy of Dialogue and Multiculturalism: Comparative Scientific and Me¬tho¬do¬lo¬gi¬cal ¬Analysis (Dialoq və Multikulturalizm Fəlsəfəsi: Müqayisəli Elmi və Metodoloji Təhlil) məqalə AMEA “Məruzələr” 2018. 2-ci nömrə. L XXIV səh.87-92
60 Scientific and methodological aspects of the application of multiculturalism to the "philosophy of dialogue" (problem formation). Multikulturalizmin "dialoq fəlsəfəsinə" tətbiqinin elmi və metodoloji aspektləri (problemə giriş) məqalə Rosenka Ukrainska-Slovenska 2018-pap. 212 p. ISBN 978-80-8926-02-2 səh.126-133.
61 Qobustan qayaüstü abidələrində qədim türk ailəsinin “dialoq fəlsəfəsi” məqalə Respublika.- 2019.- 13 noyabr səh.6-7
62 Heydər Əliyev siyasi kursunun təntənəsi məqalə Respublika.- 2019.- 20 iyun.- № 131. səh.1-4
63 Nəsimi İli Çağdaş Ərəb tədqiqatlarında məqalə Respublika.- 2019.- 10 avqust.- № 173. səh.6-7
64 Nəsimi İli Çağdaş Ərəb tədqiqatlarında məqalə Respublika.- 2019.- 18 avqust.- № 178 səh.7
65 İmadəddin Nəsimi tədqiqatı ərəb- Suriya mənbələrində və takiyası məqalə Respublika.- 2019.- 31 oktyabr.- № 241. səh.5
66 İmadəddin Nəsiminin məqamı bu gün məqalə Respublika - 2019.- 03 oktyabr.- № 217 səh.7
67 İmadəddin Nəsiminin məqamının bu günü məqalə 525-ci qazet.- 2019.- 11 sentyabr.- № 123 səh.10-11
68 Suriya alimi Əbdülfəttah Rəvvas Qələçi və İmadəddin Nəsimi irsi. məqalə Ədəbiyyat qazeti - 2019.- 26 avqust http://edebiyyatqazeti.az/news/diger/4302-suriya-alimi-ebdulfettah-revvas-qeleci-ve-imadeddin-nesimi-irsi.

69 Nəsimi məqbərəsi bizi gözləyir məqalə Xalq qəzeti-16 noyabr, 2019. https://xalqqazeti.com/ru/news/34717

70 “Minilliyin hesabatlarının həyat fəlsəfəsi və 2020-ci ilingerçəkləri. məqalə http://www.¬science.¬gov.¬¬az/¬¬news/open/13002.
71 Azərbaycan-Türkiyə “bir millət, iki dövlətin” yenilməz gücünün fəlsəfəsi. məqalə http://science.gov.az/news/open/13126

72 Əbdülrəhim bəy Haqverdiyev yaradıcılığında modernizmin fəlsəfi-etik aktorları “Gənc adam” konsepsiyası məqalə http:// science. gov. az/ news/open/13595


73 “Əvəzsiz alim Ziyəddin Göyüşov fəlsəfəsinin işığı ilə” məqalə http://science.gov.az/news/open/13260

74 Ethno-National and Regional Identity in Azerbaijan" (Azərbaycanda etno-milli və regional identikliyi) məqalə European Science 2020.pap.142-148. 190 p.) Vlastimil Vicen,
Vice-Rector of the University of Bratislava
75 “Ulu öndər Heydər Əliyevin siyasi idarəçilik proqramında maarifçi Cəlil Məmmədquluzadə irsi” məqalə AMEA-nın Filologiya və sənətşünaslıq jurnalı. (2020, №1, 302 s) səh.8-16
76 “Ulu öndər Heydər Əliyevin siyasi idarəçilik proqramında maarifçi Cəlil Məmmədquluzadə irsi” məqalə AMEA-nın Sosial Elmlər jurnalı, 2020, №2, 302 s)

səh.76-83
77 ABŞ. Our Philosophy of National Intercultural Dialogue From the Ideology of Azerbaijanism to Multiculturalism.(Azər¬¬bay¬¬can¬¬çı¬¬lıq ide¬o¬¬lo¬¬gi¬¬ya¬¬sın¬¬dan Mul¬¬ti¬¬kul¬¬tu¬¬ra¬¬lizmə ki¬¬mi mil¬¬li mə¬¬də¬¬niy¬¬yət¬¬lə¬¬ra¬¬ra¬¬sı di¬a¬¬loq fəl¬¬sə¬¬fə¬¬miz) məqalə China-USA Business Review Volume 20, Number 2, Mar.-Apr. 2021 (Serial Number 195), (p.e.40-47). (ISSN 1537-1514).
səh.99-106
78 History, Methodology and Hypothesis of Artificial Intelligence
məqalə China-USA Business Review. V. 4. 3. səh .167-176.

79 Azerbaijan-Pakistan Relations in the Context of Islamic Solidarity and Intercultural Dialogue . Pakistan Journal of Social Sciences məqalə Pak. J. Soc. Sci., 18 (4): 61-68, 2021. DOI: 10.36478/pjssci.2021.61.68 http:/ /medwell journals. com/ abstract/? doi=pjssci.2021.61.68&keyword=Azerbaijan-Pakistan.

80 Treumph of Heydar Aliyev Political Course: Confirmation of Great Faith (Heydər Əliyev siyasi kursunun təntənəsi: Böyük inamın təsdiqi) məqalə DOI: 10.36478/pjssci.2021.116.120
https://www. medwelljournals. com/current. php? jid =1683-8831

81 Issues of Progressive and Regressive Development of The Philosophy of Artificial Intelligence. (Süni Zəka Fəlsəfəsinin Proqressiv və Regressiv İnkişafı Məsələləri) məqalə Interdisciplinary Approach to the Management of Organizations. Edited by Ali Akdemir Hasan Arslan. ...
ISBN number 978-83-953142-2-3
© E-BWN - Bialystok, Poland 2021.164 pag.
səh. 09-121.
82 Lotfi A. Zadeh phenomenon in the development of the world artificial intelligence (Aİ) system . LOTFIZADEH - 100 years old. (Dünya Sünii İntellekt Sisteminin İnkişafında Lotfi A.Zadeh Fenomeni. LOTFİ A. ZADEH – 100) məqalə Pakistan JASSP 2021. Number 6. https://ojs.jass.pk/ojs/index.php/jass/article/view/152
83 “Azərbaycan Türkiyə Birlik, Həmrəylik Fəlsəfəsi” məqalə AMEA-nın Sosial Elmlər jurnalı, 2021, №1,
səh.174-186
84 Məh¬mət Akif Ər¬so¬yun Dün¬ya¬gö¬rü¬şü və Ta¬ri¬xi İs¬tiq¬lal Marşının Fəlsəfəsi məqalə Türkiyə. Kardeş Kalemler. 2021.may.
səh.177
85 Hürufilik təliminin hərf sisteminin prinsipləri ilə İmadəddin Nəsiminin milli-region identikliyinə və təxəllüsünə fəlsəfi baxış məqalə
86 Məh¬mət Akif Er¬so¬y`un hayat Fəlsəfəsi. məqalə Belçika. Belhaber. 2021.03.11 https://www.belcikabelhaber.be/2021/03/11/ turkiye-cumhuriyeti-istiklal-marsi-100-yilinda/
87 Azərbaycançılıq ideologiyasından multikulturalizmə kimi milli mədəniyyətlərarası dialoq fəlsəfəmiz” məqalə https:// science. gov. az/ az/news/open/ 17194
88 “Süni zəkanın tarixi, metodologiyası və hipotezi” məqalə https://science.gov.az/az/news/open/17977

89 “Süni intellekt fəlsəfəsinin proqressiv və reqressiv inkişaf məsələləri” məqalə https://science.gov.az/az/news/open/17146

90 “Avropa tədqiqatlarında J.Von Höteyə istinadla Nizaminin və Nəsiminin ciddi təhrifləri” məqalə https://science.gov.az/az/news/open/19523

91 The Principles of the Letter System of Hurufism and A Philosophical Look at the Regional Identity and Pseudonym of Imadeddin Nesimi. məqalə Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 21 / 1 (Mart 2022): 432-447 https://doi.org/10.20981/kaygi.1026391.

92 “Qəhrəman” Alan Türingin “Bombası” və Süni İntellekt Fəlsəfəsi (birinci məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/22538

93 “Qəhrəman” Alan Türingin “Bombası” və Süni İntellekt Fəlsəfəsi (ikinci məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/22679

94 “Qəhrəman” Alan Türingin “Bombası” və Süni İntellekt Fəlsəfəsi ( üçüncü məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/22847

95 Azerbaycan'ın Zafer Bayramı'nın 2. Yılında Tarihin Gercekler Penceresinden Görünümü
məqalə https://brukselturk.be/2022/11/09/azerbaycan-zafer-bayraminin-tarihi gercekler-penceresinden-gorunumu/

96 “World Famous Scientist Lutfi Zade's Azerbaijan "Era " in the Context of History Philosophy” məqalə İndoneziyanın Journal of Pedagogy and Education Science https://journal.iistr.org /index.php/JPES /article/view/321 . https://doi.org/10.56741/jpes.v2i02.321

97 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları
məqalə https://science.gov.az/az/news/open/23473
98 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları
məqalə https://science.gov.az/az/news/open/23559
99 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları
məqalə
100 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları
məqalə https://science. gov. az/ az/news/open/23720
101 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları
məqalə https://science.gov.az/az/news/open/23751
102 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi məqalə https://science.gov.az/az/news/open/23831
103 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları
məqalə https://science.gov.az/az/news/open/23901
104 Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları
məqalə https://science.gov.az/az/news/open/24021
105 Heydər Əliyev və Azərbaycan Respublikası - Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı qarşılıqlı münasibətləri (birinci məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/24246

106 Heydər Əliyev və Azərbaycan Respublikası - Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı qarşılıqlı münasibətləri (ikinci məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/24302

107 Heydər Əliyev və Azərbaycan Respublikası - Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı qarşılıqlı münasibətləri
(üçüncü məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/24350

108 Heydər Əliyev və Azərbaycan Respublikası - Səudiyyə Ərəbistanı krallığı qarşılıqlı münasibətləri
(dördüncü məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/24453

109 Heydər Əliyev və Azərbaycan Respublikası - Səudiyyə Ərəbistanı krallığı qarşılıqlı münasibətləri
(beşinci məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/24500

110 Worldview Concept History and Modernity in the Context of Lotfi a Zadeh’s Worldview məqalə Philosophy İnternational Journal İssn 2641-9130. Published Date: December 13, 2023 DOI: 10.23880/phij-16000311
111 The Era of Heydar Aliyev, the Great Leader of the Azerbaijani People məqalə ” Philosophy Study 13 (8) (2023) https:// www. davidpublisher.com/index.php/Home/Journal/detail?journalid=9&jx=CBR
112 World Industrial Revolutions and the Development of Artificial Intelligence System məqalə Volume 23, Number 1, Jan.-Mar. 2024 (Serial Number 209) Chinese Business Review, Jan.-Mar. 2024, Vol. 23, No. 1, 47-51 Doi: 10.17265/1537-1506/2024.01.005 səh 47-51


113 Tarixi dövrlərdə siyasi “İZM”lər konsepsiyası məqalə https:// science. gov.az/az/news/open/27895
114 XXI əsrin sərkərdəsi - bizim hamımızın Prezidenti cənab İlham Əliyev həmişə qalibdir. məqalə https://science. gov.az/ az/news/open/27980
115 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (birinci yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/28262 https://science.gov.az/az/news/open/28078
116 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (ikinci yazı). məqalə https://science. gov.az/az/news/ open/28102
117 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (üçüncü yazı). məqalə https://science.gov.a z/az/ news/ open/28133#gallery-1https://science.gov.az/az/news/open/28133

118 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (dördüncü yazı). məqalə https://science.gov.az/az/news/oen/28186
119 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (beşinci yazı) məqalə https://science.gov.az/az /news open/28262
120 Milli dövlət ideologiyası məsələsinin Heydərizm,Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili(birinci yazı). məqalə https://science.gov.az/az/news /open/28977

121 Milli dövlət ideologiyası məsələsinin Heydərizm, Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili (ikinci yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/ open/29009


122 Milli dövlət ideologiyası məsələsinin Heydərizm,Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili (üçüncü yazı). məqalə https://science.gov. az/az/news/open/29091
123 Milli dövlət ideologiyası məsələsinin Heydərizm,Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili
(dördüncü yazı). məqalə https://science.gov.az/az/news/open/29091
https://science.gov.az/az/news/open/29240

124 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası
(birinci yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/28078

125 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (ikinci yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/28102
126 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (üçüncü yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/28102

127 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası . (dördüncü yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/28186

128 Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası (beşinci yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/28262

129 Milli dövlət ideologiyası məsələsinın Heydərizm, Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili (birinci yazı). məqalə https://science.gov.az/az/news/ open/28977
130 Milli dövlət ideologiyası məsələsinın Heydərizm, Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili (ikinci yazı). məqalə https://science.gov.az/az/news/open/29009
131 Milli dövlət ideologiyası məsələsinın Heydərizm, Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili (üçüncü yazı). məqalə https://science.gov.az/az/news/ open/29091
132 Milli dövlət ideologiyası məsələsinın Heydərizm, Qandiizm və Kamalizm ideologiyaları kontekstində müqayisəli təhlili (dördüncü yazı) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/29240

133 “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” Siyasi İdarəçilik Sistemində Konstitusiya Hüququ (birinci məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/31564

134 “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” Siyasi İdarəçilik Sistemində Konstitusiya Hüququ (ikinci məqalə) məqalə https://science.gov.az/az/news/open/31596

135 "The Era of Heydar Aliyev, the Great Leader of the Azerbaijani People" məqalə Philosophy Study 13 (8) (2023) https:// www.davidpublisher.com/index.php/Home/Journal/detail?journalid=9&jx=CBR Volume 13, Number 8, August 2023 (Serial Number 133.https://philpapers.org/pub/3837/2023)

136 "THE ERA OF HEYDAR ALIYEV, THE GREAT LEADER OF THE AZERBAIJANI PEOPLE" məqalə Businessreview China-USA Business Review
22, № 1, xxx-xxx 2023.DOİ: 10 1017265 /1537-1514
15/2023/01.001
137 Gandhian Ideology In The Context Of Philosophy Of Life
məqalə İKR Journal of Arts, Humanities and Social Sciences (İKRJAHSS)
Volume-1, İssue-2, May-June 2025 İSSN:3107-4014 https://ikrpublishers.com/ikrjahss/gandhian-ideology-in-the-contexdt-of-philosophy-of-life/
138 “Azərbaycan xalqının Ulu öndəri Heydər Əliyev:Dövrü və dünyagörüşü” (I fəsil) məqalə AMEA rəyasət heyətinin nəşr etdiyi “Heydər Əliyev: Şəxsiyyətin miqyası və missiyası”
Bakı, Elm, 2025,612 s
İSBN:978-9952-570-06-9 səh.71-125

139 “Azərbaycan xalqının Ul öndəri Heydər Əliyevin dövlət idarəiçiliyi siyasətində milli mənəvi və ədəbi-estetik dəyərlər strategiyası” (IV fəsil) məqalə AMEA rəyasət heyətinin nəşr etdiyi “Heydər Əliyev: Şəxsiyyətin miqyası və missiyası”
Bakı, Elm, 2025,612 s
İSBN:978-9952-570-06-9 səh.449-516
140 Süni intellektin tarixi, metodologiyası və hipotezi Məqalə Çin-ABŞ Biznes İcmalı. V. 4. 3. səh.167-176
141 “Dünyagörüşü Kavramı. Tarih ve moderinete.(Lotfi A.Zadehin Dünyagörüşü Bağlamında)” mövzusu ilə Məqalə e-ISBN 978-605-71963-8-5. https://eclss.org/publicationsfordoi/e _ss_10_Abstrakti_ Buchrst 2023.pdf

KONFRANS MATERİALLARI:
(qısa siyahı)

142 The President of the Independent Azerbaijani Response,Mr.Ilham Aliev,
in the implementation of the world political multicultural modelas the life philosophy of society” Paper presented at the International Conference at Spaneza University in Rome, January 30-31, 2019
143 Some philosophical scientific aspects of life during and after an epidemic. 2nd ECLSS International Online Conference on Economics and Social Sciences, June 28-29 Istanbul,2020
144 Globalization: 2 pandemics—COVID-19 and anti-ethics issues. ECLSS International Online Conference on Economics and Social Sciences,July 28-29 Poland,2020
145 Strategy for the development of ethno-national and regional identity in Azerbaijan ECLSS International Online Conference on Economics and Social Sciences, September 8-9 Cyprus –Kyrenia,2020

146 Life philosophy priorities of multiculturalism in the independent Republic of Azerbaijan ECLSS International Online Conference on Economics and Social Sciences, 02-03 February Kosovo, 2021

147 The Turkish National Anthem and Our National Poet on the 100th Anniversary of Its Acceptance Mehmed Akif Ersoy International Symposium 12 March,2021 Sanliurfa, Turkey.

148 Friendship and cooperation between Azerbaijan and Slovakia in the context of the ideas of multiculturalism Science and Education İn The World İnformation Space March 18-19,Slovakia-Ukraine-Serbia-Poland-Lithuania.

149 "Migration and Education in the Context of Multiculturalism". International Online Congrenss on Social Sciences, VI Széchenyi István , University, 26-28 march.HUNGARY,2021

150 "Covid-19 in the Context of Artificial Intelligence: Successes and Challenges”. International Symposium on Business, Economics & Education 6.
07-08 aprel Ankara ,Turkey, 2021.

151 Azerbaijan-Pakistan interdisciplinary scientific relations in the context of Islamic solidarity and intercultural dialogue. ECLSS International Online Conference on Economics and Social Sciences, 09-10 april Pakistan.


152 The legacy of XIV century Azerbaijani poetry and Hurufism Master Imadeddin Nesimi in European Studies ECLSS International Online Conference on Economics and Social Sciences, 05-07 feb.Latvian, 2022
153 The Problem Of Homeland – Citizenship In The Heritage Of Two Turkish Enlighteners - Mehmet Akif Ersoy And Necip Fazil Kisakurek İn The Context Of Political Philosophy. Seventh International Conference on Economics and Social Sciences hos¬ted¬ by Cyprus Science University, Kyrenia, TRNC. The Conference will run from 7 - 8,May 2022. e-ISBN 978-605-71031-6-1.pağ.442-453. pağğ.846
154 Portuqal Azerbaijan - Portugal Relations in the Context of Multiculturalism from Ancie¬nt History to the Day. 28 avqust. 2nd International Eurasian Conferences on Educational and Social Studies
https:/ /cloud.mail. ru/attaches /1661463628 1 6 44753166%3B0%3B1/ 28 avqust. 2022. e-ISBN 978-605-71031-9-2. pg. 125. pgg.246.
(hələlik abstrakt e.book. yayınlanıb.)

155 The Role of ECLSS International Conferences in The Context of Science Integration Antalya. 21-23 october. 2022. e-ISBN 978-605-71963-1-6. pg. 68-72. pg g. .364 Integrationhttps://www. eclss.org/pub licationsfor doi/abst11 act8boo8kIE % 26 SS2022_antalya.pdf
156 Moral valiues and science in the context of wars (моральнi цiнностi і наука в контeстi воєн . Міністерство освіти і науки україниiv Міжнародної науково-практичної конференції 20 жовтня 2022 року)
157 Spain The Concept of Man and Time in the Context of the Life and Political Leader Activity of the Great Leader of the Azerbaijan Hayder Aliyev. IECESS2023 3rd International Eurasian Conference on Educational and Social Studies hosted by University of Granada, SPAIN November 30 – December 3, 2023. e-ISBN 978-625-94101-3-5)
səh.20-36
158 The Concept of World View. History and Modernity (In the Context of Lutfi A. Zadeh's Worldview) E&S 2023b 10th Eurasian Conference on Economics and Social Sciences hosted by University of Bucharest, Bucharest, ROMANIA June 26 – 27, 2023e-ISBN 978-605-71963-8-5.pag.19-21 səh.19-21
159 World Industrial Revolutions and The Development Of Artificial Intelligence System. by Ahmad Dahlan University, INDONESIA E&S 2024 11th Eurasian Conference on Economics and Social Sciences hosted by Ahmad Dahlan University, INDONESIA March 2 - 3, 2024 e-ISBN 978-605-94101. səh.5-9
160 “World Industrial Revolutions and The Development Of Artificial Intelligence" International Conference Organization on 02-03 March 2024 at Ahmad Dahlan University, Indonesia (ZOOM). (e-ISBN 978-605-94101-pag.5-9.). https://eclss.org/publicatio nsfordoi/e_ss11_Pr0ceedIng5_INDONESIA24.pdf

161 “Socio-Philosophical Analysis of the Climate – Human and Ethics Problem in the Context of the IV World Industrial Revolution” the International Conference Organization on 31 May- 2 June 2024 at VISION International University, Macedonia. (pp.75- 89) https://eclss.org/public ationsfordoi/abst11act8 boo8kIeCE ES 2024.pdf
162 “The Life and Scientific Work of Alan Mattheson Turing in the Context of the Philosophy of Life and The History of Artificial Intelligence” 17th Eurasian Conference on Language and Social Sciences held by the International Conference Organization on 30-31 July 2024 at the Cyprus Science University. https://eclss.org/ publicationsfordoi/eclss17 Pr0ceedingz yrn2024.pdf
163 “COP 29. Climate-human problem in the context of the philosophy of life” International Conference organized by the International Conference Organization on 25-27 October 2024 in Turkey (Antalya). https://eclss.org/publicationsfordoi/e_ss2024_Pr0ceedingz_Antalya.pdf
səh. 30-15 – 13-18
164 COP29.Climate-human problem in the context of the philosophy of life ECLSS com. Beynəlxalq Konfrans Təşkiltının 25-27 oktyabr 2024-cü il tarixlərində Türkiyə (Antalya)də təşkil etdiyi Beynəlxalq konfrans https://eclss.org/publicationsfordoi/e_ss2024_Pr0ceedingz_Antalya.pdf
səh. 30-15 – 13-18
165 “Alan Mathison Türinqin Elmi fəaliyyəti, Kəşfləri, "Bombaları" 18th Eurasian Conference on Languages & Social Sciences in USA (ECLSS25) https://eclss.org/publicatio nsfordoi/ eclss2025 Pr0ceedingz.pdf
səh.61-72

166 "Haydar Aliyev'in Büyük Siyası Yolu" Kavramı: Siyasi Liderlik Sisteminin Rasyonel ve Geleneksel Yönleri” Türkiyə, Aydın universiteti, 04-06 aprel,2025 https:/eclss.org/publicationsfordoi/abst1act8boo8kIECES2025pdf

167 “Türk Dünyası Modernləşməsi III: Türk Dünyasında Cedidçilik” Simpoziumu Türkiyənin İzmir Ege universitetinin təşkilatçılığı və Özbəkistanın Daşkənd İqtisadiyyat və Pedaqoqika universiteti, 06-08 oktyabr, 2025 https://azertag.az/ xeber/ azerbaycan _alimleri ozbekistanda_kechirilen_beynelxalq_simpoziumda_istirak_edibler-3826155

168 “Kara Deniz və Hazar Havzası Ülkeleri: Kara Deniz ve Hazar Havzasında İstikrar Arayışları” Türkiyənin İstanbul Gelişim və Beykent Universiteti, 2025 https://science.gov.az/az/news/open/33889

169 ECLSS org. Beynəlxalq Konfrans təşkilatı və Türkiyənin Balıkesir Universitetinin (Balıkesir Burhane Uygulamalı Bilimler Fakültesi) beynəlxalq konfransda məruzə ECLSS org. Beynəlxalq Konfrans təşkilatı və Türkiyənin Balıkesir Universiteti,17-19 oktyabr, 2025 https://science.gov.az/az/news/open/33937



Müəllif:
Siyahı düzdür
Fəlsəfə elmləri doktoru, dosent
Xatirə Nəcəfqulu qızı Quliyeva


AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun
Elmi katib:
Fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru
Sevinc Arif qızı Həsənova


1. GANDHIAN IDEOLOGY IN THE CONTEXT OF PHILOSOPHY OF LIFE
Məqaləm ingiliscədir. Niyə Azərbaycanca yazılıb?
2.Guliyeva Kh. Cop 29. Climate-Human Problem in the Context of the Philosophy of Life. BEST JOURNAL OF INNOVATION IN SCIENCE, RESEARCH AND DEVELOPMENT ISSN: 2835-3579 Volume:3 Issue:9 | 2024 http://eprints.umsida.ac.id/14205/1/103-107%2BCop%2B29.%2BClimate-Human%2BProblem%2Bin%2Bthe%2BContext%2Bof%2Bthe%2BPhilosophy%2Bof%2BLife.pdf#:~:text=For%20example%2C%20Agil%20Ahmadov%2C%20head%20of%20the,Information%20System)%20Center%2C%20and%20Elman%20Alasgarov%2C%20the

[/center]

[center]




]]> Xatirə Quliyeva. "The Era, Worldview and Philosophical Views of Lotfi A. Zadeh" (Lambert.2023) https://khatiraguliyeva.com/monoqrafiyalar/22-lambert-akademik-nriyyat-azrbaycanl-filosof-alimin-monoqrafiyasn-cap-edib.html https://khatiraguliyeva.com/monoqrafiyalar/22-lambert-akademik-nriyyat-azrbaycanl-filosof-alimin-monoqrafiyasn-cap-edib.html xatire Mon, 24 Nov 2025 10:02:34 +0400 ]]>
AZƏRTAC xəbər verir ki, müəllif 4 fəsil və 17 yarımfəsildən ibarət olan monoqrafiyada dünyaşöhrətli alimin yaşadığı dövrü, keşməkeşli həyatını, rasional və qeyri-səlis məntiqlə sintezdə formalaşmış özünəməxsus və zəngin dünyagörüşünü, multikultural, tolerant, eyni zamanda, identik fəlsəfi baxışlarını ən yeni mənbələr və elmi yanaşmalar kontekstində tədqiq edib.

Fəlsəfə elmləri doktoru Xatirə Quliyevanın bu tədqiqat əsəri indiyə qədər hissə-hissə AMEA-nın saytında, həmçinin xaricdə - ABŞ, Çin, Türkiyə, Pakistan, İndoneziya, Polşa kimi ölkələrin nüfuzlu elmi nəşrlərində dərc edilib. Alim bu mövzuda Macarıstanda və Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətində keçirilmiş beynəlxalq konfranslarda geniş məruzələrlə çıxış edib.
]]>
AZƏRTAC xəbər verir ki, müəllif 4 fəsil və 17 yarımfəsildən ibarət olan monoqrafiyada dünyaşöhrətli alimin yaşadığı dövrü, keşməkeşli həyatını, rasional və qeyri-səlis məntiqlə sintezdə formalaşmış özünəməxsus və zəngin dünyagörüşünü, multikultural, tolerant, eyni zamanda, identik fəlsəfi baxışlarını ən yeni mənbələr və elmi yanaşmalar kontekstində tədqiq edib.

Fəlsəfə elmləri doktoru Xatirə Quliyevanın bu tədqiqat əsəri indiyə qədər hissə-hissə AMEA-nın saytında, həmçinin xaricdə - ABŞ, Çin, Türkiyə, Pakistan, İndoneziya, Polşa kimi ölkələrin nüfuzlu elmi nəşrlərində dərc edilib. Alim bu mövzuda Macarıstanda və Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətində keçirilmiş beynəlxalq konfranslarda geniş məruzələrlə çıxış edib.
]]> Xatirə Quliyeva. “Lüt­fi Za­də­nin döv­rü, dün­ya­gö­rü­şü, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı”(Bakı.Elm.2025) https://khatiraguliyeva.com/monoqrafiyalar/12-xatir-quliyeva-lutfi-zadnin-dovru-dunyagoruu-flsfi-baxlarbakelm2025.html https://khatiraguliyeva.com/monoqrafiyalar/12-xatir-quliyeva-lutfi-zadnin-dovru-dunyagoruu-flsfi-baxlarbakelm2025.html xatire Tue, 18 Nov 2025 10:35:23 +0400 ]]>
Azər­bay­can Mil­li Elm­lər Aka­de­mi­ya­sının Fəl­sə­fə və So­sio­lo­gi­ya İns­ti­tu­tu­nun İdentiklik, Mul­ti­kul­tu­ra­lizm və Azərbaycançılıq Fəl­sə­fə­si şö­bə­si­nin mü­di­ri, fəl­sə­fə elm­lə­ri dok­to­ru­ Xa­ti­rə Qu­li­ye­va­nın 2023-cü ildə Lam­bert Aka­de­mik nəş­riy­ya­tın­da in­gi­lis, por­tu­qal, al­man, is­pan, fran­sız, ital­yan, rus dil­lə­rin­də nəşr olunmuş “Lüt­fi Za­də­nin döv­rü, dün­ya­gö­rü­şü, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­sı­ Elm nəşriyyatında Azərbaycan dilində çapdan çıxıb.

Müəllif əsərin Azərbaycan dilində variantını AMEA-nın 80 illik yubileyinə ithaf edib.

Monoqrafiyanın “Ön söz”ünün müəllifi və elmi məsləhətçisi Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli, Rəyçilər - Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun Heydər Əliyevin siyasi irsi şöbəsinin baş elmi işçisi, fəlsəfə elmləri doktoru Ziba Ağaeva, Kiyev Əqli Mülkiyyət və Hüquq Universiteti Fəlsəfə kafedrasının müdiri, fəlsəfə elmləri doktoru, professor Olqa Kyvliuk, ECLSS org. Beynəlxalq Konfrans Təşkilatının Prezidenti ŞKTC Suprus Elm Universitetinin professoru Hasan Karacan, redaktoru AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun İdentiklik, Mul­ti­kul­tu­ra­lizm və Azərbaycançılıq Fəl­sə­fə­si şö­bə­si­nin elmi işçisi Sevinc (NİSA) Quliyevadır.

“Lüt­fi Za­də­nin döv­rü, dün­ya­gö­rü­şü, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” monoqrafiyası Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti, akademik İsa Həbibbəylinin “Lütfi Zadənin qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsi və səlis elmi-dünyagörüşü” başlıqlı Ön sözündən, “Müəllifdən” yazısından və “Dünya şöhrətli alim Lütfi Zadənin Azərbaycan “Dövrü” tarix fəlsəfəsi kontekstində”, “Həyatda və elmdə Lütfi Zadə dövrü”, “XXI əsr. Həyatda və elmdə Lütfi Zadə dövrü”, “Lütfi Zadənin dünyagörüşü”, “Lütfi Zadənin fəlsəfi baxışları” adlanan 4 fəsildən, habelə, bu fəsillərə daxil olan “XX əsrin əvvəllərində (bəlkə də ondan da əvvəl) başlayan Lütfi Zadə dövrü”, “Odlar yurdu günəşli Azərbaycanın dahi alimi”, “Lütfi Zadə və Azərbaycan (“fuzzy logic”ə görə RA uyğunluğu)”, “Lütfi Zadənin Azərbaycan və Azərbaycançılıq dövrünün zirvəsi”, “XXI əsr. Lütfi Zadənin Azərbaycan və Azərbaycançılıq dövrünün ∞-“Infinity” – prinsipi”, “Lütfi Zadənin (Tehran) İran Azərbaycanı dövrü”, “Lütfi Zadənin İran şah rejimi və ABŞ Missioner Hərakatı “Dövrü””, “Dünyaşöhrətli Alim Lütfi Zadənin möcüzələr dolu Amerika dövrü”,“İkinci Dünya Müharibəsi illəri. Amerikada elmin inkişafı və Lütfi Zadənin “Yeni Dövrü””, “Lütfi Zadənin dünyagörüşünü formalaşdıran 1944-1964-cü illər və Amerikada elmi mühit”, “1965-2000. Dünya Elmində İnqilablar Dövrü. Lütfi Zadənin elmi kəşfləri və fenomenal dünyagörüşü”, “2001- 2017-ci İllər - Mütəfəkkir Lütfi Zadə dühasının parlaq zirvəsi”,“Dünyagörüşü Konsepsiyasının tarixi və müasir təhlilləri”, “Lütfi Zadənin Elmi-Nəzəri İnqilabları və XX Əsrin Yeni Dünyagörüşü Konsepsiyası”, “Lütfi Zadənin Dünyagörüşü - Neokantçı Dialoq Nəzəriyyəsi və Mədəniyyətlərarası Dialoq Fəlsəfəsi”, “Lütfi Zadənin Dünyagörüşü və Multikultural Dəyərlər”, “Lütfi Zadənin Dünyagörüşü və Fəlsəfi İdentiklik Sistemi” yarımfəsillərindən və Nəticə, ədəbiyyat siyahısındən ibarətdir.

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli Fəlsəfə elmləri doktoru Xatirə Quliyevanın "Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları” monoqrafiyası haqqında yazdığı Ön sözdə əsəri yüksək qiymətləndirmişdir. Sitat: “Xatirə Quliyevanın bütövlükdə “Lüt­fi Za­də­nin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları” monoqrafiyası dünyaşöhrətli alim Lüt­fi Za­də­nin həyatının, elmi fəaliyyətinin, dünyagörüşünün, fəlsəfəsinin tədqiqi, qiymətləndirilməsi baxımından əhəmiyyətli olduğu kimi Azəbaycan Lüt­fi Za­dəşünaslığını­n miqyasını nümayiş etdirir və elm ictimaiyyətimizin xalqımızın dahi aliminə əbə­di sev­gi­si­ni əmə­li su­rət­də təs­diq­lə­yir. Eyni zamanda, fəl­sə­fə elm­lə­ri dok­to­ru Xa­ti­rə Qu­li­ye­va­nın ilk dəfə olaraq Lüt­fi Za­də­nin dövrünü, dünyagörüşünü və fəlsəfi baxışlarını təd­qiq et­mə­si da­hi ali­mi­n elmi irsinin mahiyyətini və baxışlarını dərk və şərh etmək yolunda atılmış ilk və mühüm əməli addım kimi əhəmiyyətlidir.

Lüt­fi Za­də­nin zən­gin döv­rü, keş­mə­keş­li hə­ya­tı, ra­sio­nal və qey­ri-sə­lis mən­tiq­lə sin­tez­i əsasında for­ma­laş­mış özü­nə­məx­sus dün­ya­gö­rü­şü və bən­zər­siz şəx­siy­yə­ti haq­qın­da fun­da­men­tal el­mi təd­qi­qat əsə­ri­ni Azər­bay­can el­mi mey­da­na çıx­arılma­lı idi. Yaxşı­ haldır ki, bu işi Azər­bay­ca­nın fi­lo­sof ali­mi Xa­ti­rə Qu­li­ye­va ye­ri­nə ye­tir­mişdir”.

Akademik isa Həbibbəyli həmçinin qeyd etmişdir ki, “Fəl­sə­fə elm­lə­ri dok­to­ru Xa­ti­rə Qu­li­ye­va­nın “Lüt­fi Za­də­nin döv­rü, dün­ya­gö­rü­şü, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” möv­zu­sun­dakı mo­noqra­fi­ya­sı da­hi ali­min hə­ya­tı­na, el­mi fəa­liy­yə­ti­nə və dünyagörüşünə aid olan de­mək olar ki, bü­tün əsas məqamları əha­tə edir. Təd­qi­qat­çı alim zəngin mən­bələrdən və ma­te­ri­al­lar­dan el­mi-mən­ti­qi şə­kil­də bəh­rə­lən­mək­lə dün­ya şöh­rət­li ali­min elm ta­ri­xi üçün əvəz­siz xid­mət­lə­ri­nin mənalı bir səl­na­mə­si­ni ya­rat­mış­dır. Azərbaycan ictimaiyyəti və gə­lə­cək elmi nəs­li bu əsər­lə in­qi­la­bi kəşf­lə­rin müəllifi olan da­hi Lüt­fi Za­də­nin el­mi xidmətləri və dünyagörüşü, şəx­siy­yə­ti haqqında səlis məlumatlar ala biləcəklər”.

Akademik isa Həbibbəylinin Ön söz də vurğuladığı aşağıdakı fikirlər yeni çapdan çıxmış “Lüt­fi Za­də­nin döv­rü, dün­ya­gö­rü­şü, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” monoqrafiyasının əhəmiyyətini bir daha təsdiq edir: “Filosof alim “Lüt­fi Za­də­nin dün­ya­gö­rü­şü, fəl­sə­fi iden­tik­lik sis­te­mi” adlandırılan fəslində dəqiq və texniki elmlər sahəsində inqilablar yaradan böyük dühanın özünəməxsus fəlsəfəsinin də olmasnı təqdim etməyə nail olmuşdur. Müəllifin haqlı qənaətlərinə görə Lüt­fi Za­də­nin dünyagörüşündə fəlsəfi baxış, dərin məntiq və sistemli yanaşmalar onun bəşəri hisslərə malik olması, həyat təcrübəsi və hərtərəfli biliyi əsasında meydana çıxmışdır.

Xa­ti­rə Qu­li­ye­va­nın dün­ya­ya altı müxtəlif el­mi kəşf bəxş et­miş Azərbaycan mənşəli ame­ri­ka­lı alimi Lüt­fi Za­də­yə həsr et­di­yi “Lüt­fi Za­də­nin döv­rü, dün­ya­gö­rü­şü, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­sın­da pro­fes­sor Lüt­fi Za­də­nin yaşadığı epoxa və onun fəl­sə­fi görüşləri də­rin­dən təd­qiq edil­miş, təd­qi­qa­tı­n müddəaları el­mi və praktik cə­hət­dən əsas­lan­dırıl­mış­dır. Ey­ni za­man­da, Xa­ti­rə Qu­li­ye­va­nın mo­noq­ra­fi­ya­sın­da dün­ya el­mi fik­rin­də mü­hüm in­qi­lab et­miş, ye­ni təd­qi­qat­la­ra yol aç­mış Lüt­fi Za­də­nin dün­ya­gö­rü­şü, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı­ dol­ğun şə­kil­də də­yər­lən­di­ril­mək­lə bu­gü­nün və gə­lə­cə­yin təd­qi­qat­çı­la­rı və bü­töv­lük­də Lüt­fi Za­də ir­si ilə ma­raq­la­nan­lar üçün mü­hüm el­mi mən­bə ya­ra­dıl­mış­dır”.

Fi­lo­sof alim Xa­ti­rə Qu­li­ye­va­ dünyada ilk dəfə olaraq Lütfi Zadə haqqında əsər yazmaq fikrinin onda yaranması haqqında monoqrafiyanın “Müəllifdən” hissəsində belə yazmışdır: “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” möv­zu­su­nda əsərin do­ğu­lu­şu­na ki­mi mə­nim mə­nə­viy­yat eta­tiz­mim, mil­li iden­tik tə­əs­süb­keş­li­yim və el­mə və­tən­daş­lıq his­si ilə ya­naş­ma­ğım Azər­bay­can əsil­li, dün­ya­şöh­rət­li alim Lüt­fi Za­də­ni öy­rən­mə­yi dik­tə et­di. Da­hi­mi­zi “ya­vaş-ya­vaş” diq­qət­lə öy­rən­dik­cə, əs­lin­də onu an­la­dıq­ca təh­lil qiy­mət­lən­dir­mə­lə­rim bey­nim­dən qə­lə­mi­mə, ora­dan da sü­ni in­tel­lek­tin mə­nə (mil­yard­lar­la in­sa­na) sü­ni in­tel­lek­tin “ata­sı” Alan Tu­rin­qin bəxş et­di­yi “ağıl­lı ma­ki­ne­nin” - not­buu­ku­mun sə­hi­fə­lə­ri­nə sü­zül­dü və öl­kə­miz­də, elə­cə də dün­ya­nın ta­nın­mış jur­nal­la­rın­da Lüt­fi Za­də haq­qın­da və o cüm­lə­dən ali­min təd­qi­qat sa­hə­si olan sü­ni in­tel­lekt möv­zu­sun­da, onun el­mi əhə­miy­yət kəsb edən ir­si­nin də­yər­lən­di­yi mə­qa­lə­lə­rim ya­yın­lan­dı. Mə­sə­lən, Pa­­­kis­­­ta­­­nın JASS(Jo­­ur­­nal of Arts and So­­ci­­al Sci­­en­­ces pk.) jur­­­na­­­lın­­­da dərc olun­­­muş “Dün­­­ya Sü­­­ni İn­­­tel­­­lekt Sis­­­te­­­mi­­­nin İn­­­ki­­­şa­­­fın­­­da Lüt­­­fi Za­­­də Fe­­­no­­­me­­­ni. Lüt­­­fi­­ Za­­­də –100 (Lot­­­fi A. Za­­­deh phe­­­no­­­me­­­non in the de­­­ve­­­lop­­­ment of the world ar­­­ti­­­fi­­­ci­­­al in­­­tel­­­li­­­gen­­­ce (Aİ) system. Lot­­­fi­­­za­­­deh – 100 ye­­­ars old); İndoneziyada nəşr olu­nan “Pe­da­qo­qi­ka və Təh­sil elm­lə­ri” jur­na­lın­da “Dün­ya şöh­rət­li alim Lüt­fi Za­də­nin Azər­bay­can “Döv­rü” ta­rix fəl­sə­fə­si kon­teks­tin­də” (“World Fa­mo­us Sci­en­tist Lut­fi Za­de's Azer­bai­jan “Era” in the Con­text of His­tory Phi­lo­sophy”); Çin­də çap olu­nan Cİ­NA-USA İda­rə­et­mə İc­ma­lı jur­na­lın­da “Ta­rix və Müa­sir­lik (Lüt­fi Za­də­nin Dün­ya­gö­rü­şü Kon­teks­tin­də) (World­vi­ew Con­cept: His­tory and Mo­der­nity (in the Con­text of Lot­fi A. Za­deh’s World­vi­ew); Ame­ri­ka­da Bey­nəl­xalq Fəl­sə­fə Təd­qi­qat­la­rı jur­na­lın­da “Dün­ya­gö­rü­şü Kon­sep­si­ya­sı Lüt­fi Za­də­nin Dün­ya­gö­rü­şü Kon­teks­tin­də. Ta­rix və Müa­sir­lik”) (“World­vi­ew Con­cept His­tory and Mo­der­nity in the Con­text of Lot­fi a Za­deh’s World­vi­ew”) mə­qa­lə­lə­rim.

Da­hi alim haq­qın­da xa­ric­də (həmçnin AMEA-nın saytında) ya­yım­la­nan mə­qa­lə­lə­rim, elə­cə də konf­rans elektron ki­tab­la­ra da­xil olan mə­ru­zə­lə­rim sü­rət­lə ge­niş ya­yıl­dı və mə­nə bir çox jur­nal­lar­dan mə­qa­lə ça­pı də­və­ti gəl­mə­yə baş­la­dı. Bə­zi­si­nə “çat­dı­rıb” mə­qa­lə gön­dər­dim. Əl­bət­tə, di­gər mə­qa­lə­lə­rim­də də Lüt­fi Za­də möv­zu­su üfü­qü xət­ti­ təş­kil edir­di. Mə­sə­lən, “Dün­ya Sə­na­ye İn­qi­lab­la­rı və Sü­ni in­tel­lekt Sis­te­mi” (“World In­dust­ri­al Re­vo­lu­ti­ons and the De­ve­lop­ment of Ar­ti­fi­ci­al In­tel­li­gen­ce System”); “Pol­şa­da çap olun­muş kol­lek­tiv “Təş­ki­lat­la­rın İda­rə Olun­ma­sı­na Fən­lə­ra­ra­sı Ya­naş­ma" ki­ta­bın­da “Sü­ni in­tel­lekt fəl­sə­fə­si­nin mü­tə­rəq­qi və req­res­siv in­ki­şa­fı mə­sə­lə­lə­ri” (Is­su­es of Prog­res­si­ve and Reg­res­si­ve De­ve­lop­ment of The Phi­lo­sophy of Ar­ti­fi­ci­al In­tel­li­gen­ce. An In­ter­dis­cip­li­nary App­ro­ach to the Ma­na­ge­ment of Or­ga­ni­za­ti­ons); “Qəh­rə­man” Alan Tü­rin­qin “Bom­ba­sı” və sü­ni in­tel­lek­tin fəl­sə­fə­si” (5 mə­qa­lə. AMEA say­tı) (“He­ro” Alan Tu­ring's “Bomb” and the Phi­lo­sophy of Ar­ti­fi­ci­al In­tel­li­gen­ce” (5 ar­tic­les. ANAS web­si­te).

Bun­dan son­ra bir­dən mə­nim üçün “mö­cü­zə” baş ver­di. Adı­nı be­lə bil­mə­di­yim – Lon­don­da yer­lə­şən Camb­rid­ge Scho­lars Pub­lis­hing-dən mə­nə Lüt­fi Za­də haq­qın­da ki­tab ça­pı tək­li­fi gəl­di. Se­vin­dim. Qə­bul et­dim. 2022-ci ilin no­yabr ayı­nın 12-sin­də nəş­riy­yat­la ara­mız­da Mü­qa­vi­lə bağ­lan­dı və 1 il mü­də­tin­də Camb­rid­ge Scho­lar­sa mo­noqra­fi­ya təh­vil ver­mə­yi öz üzərimə gö­tür­düm.

Əsə­ri Mü­qa­vi­lə müd­də­tin­də (1-2 ay ge­cik­dim) çat­dır­ma­sam da şərt­lə­ri­nə (əsə­ri heç bir di­gər nəş­riy­yat­da, o cüm­lə­dən öl­kəm­də dərc et­dir­mə­mək) əməl et­mək­lə təh­vil ver­dim. Lam­bert qı­sa müd­dət­də mə­nə müs­bət ca­vab ver­di və 2023-cü ilin sent­yabr ayın­da “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­yam bu nəş­riy­yat­da in­gi­lis di­lin­də çap olun­du. Sonra “Ama­zon”, “Mo­re bo­oks” dün­ya ki­tab sa­tış-ya­yım­la­rın­da təb­liğ olu­nan bu mo­noq­ra­fi­yam qı­sa müd­dət­də dün­ya el­mi ic­ti­ma­iyy­ti­nin elə ma­ra­ğı­na sə­bəb ol­du ki, Lam­bert aka­de­mik nəş­riy­ya­tı onu da­ha 6 dil­də - por­tu­qal, al­man, is­pan, fran­sız, ital­yan və rus dil­lə­rin­də, həm­çi­nin hə­min döv­lət­lə­rin ən nü­fuz­lu nəş­riy­yat­la­rın­da çap et­di.

Doğ­ru­su, da­hi Lüt­fi Za­də­nin ri­ya­ziy­yat, ki­ber­ne­ti­ka, ro­bo­to­tex­ni­ka və bir çox baş­qa tex­ni­ki elm sa­hə­lə­ri­nə aid olan el­mi kəşf­lə­ri­nin su ki­mi ay­dın­lıq­la dər­ki­ni “ağ­lım kəs­mə­sə” də, mən bü­tün elm­lə­rin kö­kün­də da­ya­nan dün­ya­gö­rü­şü və fəl­sə­fi ba­xış­lar­nı fəl­sə­fi bi­li­yim­lə an­la­ma­ğa ça­lış­mı­şam. Se­vi­ni­rəm ki, an­la­mı­şam və mo­noq­ra­fik sə­viy­yə­də an­lat­ma­ğa müə­vəf­fəq ol­mu­şam.

Tə­sa­dü­fi de­yil ki, Azər­bay­can əsil­li, dün­ya­şöh­rət­li alim Lüt­fi Za­də­nin keş­mə­keş­li hə­ya­tı və zən­gin dün­ya­gö­rü­şü­nə, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı­na həsr et­di­yim in­di Azər­bay­can di­lin­də çap olu­nan “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­mı dün­ya el­mi­nə bəxş et­mi­şəm. İn­di də bu əsl zəh­mə­tin nə­ti­cə­si əsə­ri­mi öz öl­kə­min el­mi fik­ri­nə təq­dim edi­rəm və qü­rur du­yu­ram ki, ar­tıq 9-cu mo­noq­ra­fi­yam xal­qı­mın el­mi tə­fək­kür xə­zi­nə­si­nə da­xil olur”.

Fəlsəfə elmləri doktoru Xatirə Quiyevanın “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­sı­ onıun sayca 9-cu fundamental tədqiqat əsəridir.

2023-cü ildə Avropada 7 dildə çap olunmuş və bu il AMEA-nın 80 illik yubileyinə Azərbaycan dilində nəşr edilmiş bu dəyərli əsər monoqrafiyanın Ön söz müəlifi, elmi məsləhətçisi akademik İsa Həbibbəylinin qeyd etdiyi kimi, “Xatirə Quliyevanın “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” monoqrafiyası xalqımızın dahi oğluna böyük ehtiramının elmi ifadəsi kimi də mühüm əhəmiyyətə malikdir.

Nəticə etibarilə demək olar ki, “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” monoqrafiyası qeyri-səlis məntiq haqqında dahiyanə kəşflərin müəllifi olan Lüt­fi Za­dənin dünyagörüşünə, fəlsəfi baxışlarına həsr edilmiş səlis fəlsəfi əsər kimi elmi cəhətdən qiymətli tədqiqatdır. Beləliklə, ina­nı­rıq ki, AMEA-nın Fəl­sə­fə və So­sio­lo­gi­ya İns­ti­tu­tu­nun İdentiklik, Mul­ti­kul­tu­ra­lizm və Azərbaycançılıq Fəlsəfəsi şö­bə­si­nin mü­di­ri, fəl­sə­fə elm­lə­ri dok­to­ru Xa­ti­rə Qu­li­ye­va­nın Azər­bay­can əsil­li dün­ya­şöh­rə­ti alim Lüt­fi Za­də haq­qın­da yaz­dı­ğı “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­sının Azər­bay­can di­lin­də nəşri də ge­niş oxu­cu audi­to­ri­ya­sı tə­rə­fin­dən ma­raq­la qar­şı­la­na­caq, Lüt­fi Za­də el­mi ki­tab­xa­na­sı­nı zən­gin­ləş­di­rə­cək­dir”. ]]>
Azər­bay­can Mil­li Elm­lər Aka­de­mi­ya­sının Fəl­sə­fə və So­sio­lo­gi­ya İns­ti­tu­tu­nun İdentiklik, Mul­ti­kul­tu­ra­lizm və Azərbaycançılıq Fəl­sə­fə­si şö­bə­si­nin mü­di­ri, fəl­sə­fə elm­lə­ri dok­to­ru­ Xa­ti­rə Qu­li­ye­va­nın 2023-cü ildə Lam­bert Aka­de­mik nəş­riy­ya­tın­da in­gi­lis, por­tu­qal, al­man, is­pan, fran­sız, ital­yan, rus dil­lə­rin­də nəşr olunmuş “Lüt­fi Za­də­nin döv­rü, dün­ya­gö­rü­şü, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­sı­ Elm nəşriyyatında Azərbaycan dilində çapdan çıxıb.

Müəllif əsərin Azərbaycan dilində variantını AMEA-nın 80 illik yubileyinə ithaf edib.

Monoqrafiyanın “Ön söz”ünün müəllifi və elmi məsləhətçisi Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli, Rəyçilər - Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun Heydər Əliyevin siyasi irsi şöbəsinin baş elmi işçisi, fəlsəfə elmləri doktoru Ziba Ağaeva, Kiyev Əqli Mülkiyyət və Hüquq Universiteti Fəlsəfə kafedrasının müdiri, fəlsəfə elmləri doktoru, professor Olqa Kyvliuk, ECLSS org. Beynəlxalq Konfrans Təşkilatının Prezidenti ŞKTC Suprus Elm Universitetinin professoru Hasan Karacan, redaktoru AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun İdentiklik, Mul­ti­kul­tu­ra­lizm və Azərbaycançılıq Fəl­sə­fə­si şö­bə­si­nin elmi işçisi Sevinc (NİSA) Quliyevadır.

“Lüt­fi Za­də­nin döv­rü, dün­ya­gö­rü­şü, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” monoqrafiyası Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti, akademik İsa Həbibbəylinin “Lütfi Zadənin qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsi və səlis elmi-dünyagörüşü” başlıqlı Ön sözündən, “Müəllifdən” yazısından və “Dünya şöhrətli alim Lütfi Zadənin Azərbaycan “Dövrü” tarix fəlsəfəsi kontekstində”, “Həyatda və elmdə Lütfi Zadə dövrü”, “XXI əsr. Həyatda və elmdə Lütfi Zadə dövrü”, “Lütfi Zadənin dünyagörüşü”, “Lütfi Zadənin fəlsəfi baxışları” adlanan 4 fəsildən, habelə, bu fəsillərə daxil olan “XX əsrin əvvəllərində (bəlkə də ondan da əvvəl) başlayan Lütfi Zadə dövrü”, “Odlar yurdu günəşli Azərbaycanın dahi alimi”, “Lütfi Zadə və Azərbaycan (“fuzzy logic”ə görə RA uyğunluğu)”, “Lütfi Zadənin Azərbaycan və Azərbaycançılıq dövrünün zirvəsi”, “XXI əsr. Lütfi Zadənin Azərbaycan və Azərbaycançılıq dövrünün ∞-“Infinity” – prinsipi”, “Lütfi Zadənin (Tehran) İran Azərbaycanı dövrü”, “Lütfi Zadənin İran şah rejimi və ABŞ Missioner Hərakatı “Dövrü””, “Dünyaşöhrətli Alim Lütfi Zadənin möcüzələr dolu Amerika dövrü”,“İkinci Dünya Müharibəsi illəri. Amerikada elmin inkişafı və Lütfi Zadənin “Yeni Dövrü””, “Lütfi Zadənin dünyagörüşünü formalaşdıran 1944-1964-cü illər və Amerikada elmi mühit”, “1965-2000. Dünya Elmində İnqilablar Dövrü. Lütfi Zadənin elmi kəşfləri və fenomenal dünyagörüşü”, “2001- 2017-ci İllər - Mütəfəkkir Lütfi Zadə dühasının parlaq zirvəsi”,“Dünyagörüşü Konsepsiyasının tarixi və müasir təhlilləri”, “Lütfi Zadənin Elmi-Nəzəri İnqilabları və XX Əsrin Yeni Dünyagörüşü Konsepsiyası”, “Lütfi Zadənin Dünyagörüşü - Neokantçı Dialoq Nəzəriyyəsi və Mədəniyyətlərarası Dialoq Fəlsəfəsi”, “Lütfi Zadənin Dünyagörüşü və Multikultural Dəyərlər”, “Lütfi Zadənin Dünyagörüşü və Fəlsəfi İdentiklik Sistemi” yarımfəsillərindən və Nəticə, ədəbiyyat siyahısındən ibarətdir.

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli Fəlsəfə elmləri doktoru Xatirə Quliyevanın "Lütfi Zadənin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları” monoqrafiyası haqqında yazdığı Ön sözdə əsəri yüksək qiymətləndirmişdir. Sitat: “Xatirə Quliyevanın bütövlükdə “Lüt­fi Za­də­nin dövrü, dünyagörüşü, fəlsəfi baxışları” monoqrafiyası dünyaşöhrətli alim Lüt­fi Za­də­nin həyatının, elmi fəaliyyətinin, dünyagörüşünün, fəlsəfəsinin tədqiqi, qiymətləndirilməsi baxımından əhəmiyyətli olduğu kimi Azəbaycan Lüt­fi Za­dəşünaslığını­n miqyasını nümayiş etdirir və elm ictimaiyyətimizin xalqımızın dahi aliminə əbə­di sev­gi­si­ni əmə­li su­rət­də təs­diq­lə­yir. Eyni zamanda, fəl­sə­fə elm­lə­ri dok­to­ru Xa­ti­rə Qu­li­ye­va­nın ilk dəfə olaraq Lüt­fi Za­də­nin dövrünü, dünyagörüşünü və fəlsəfi baxışlarını təd­qiq et­mə­si da­hi ali­mi­n elmi irsinin mahiyyətini və baxışlarını dərk və şərh etmək yolunda atılmış ilk və mühüm əməli addım kimi əhəmiyyətlidir.

Lüt­fi Za­də­nin zən­gin döv­rü, keş­mə­keş­li hə­ya­tı, ra­sio­nal və qey­ri-sə­lis mən­tiq­lə sin­tez­i əsasında for­ma­laş­mış özü­nə­məx­sus dün­ya­gö­rü­şü və bən­zər­siz şəx­siy­yə­ti haq­qın­da fun­da­men­tal el­mi təd­qi­qat əsə­ri­ni Azər­bay­can el­mi mey­da­na çıx­arılma­lı idi. Yaxşı­ haldır ki, bu işi Azər­bay­ca­nın fi­lo­sof ali­mi Xa­ti­rə Qu­li­ye­va ye­ri­nə ye­tir­mişdir”.

Akademik isa Həbibbəyli həmçinin qeyd etmişdir ki, “Fəl­sə­fə elm­lə­ri dok­to­ru Xa­ti­rə Qu­li­ye­va­nın “Lüt­fi Za­də­nin döv­rü, dün­ya­gö­rü­şü, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” möv­zu­sun­dakı mo­noqra­fi­ya­sı da­hi ali­min hə­ya­tı­na, el­mi fəa­liy­yə­ti­nə və dünyagörüşünə aid olan de­mək olar ki, bü­tün əsas məqamları əha­tə edir. Təd­qi­qat­çı alim zəngin mən­bələrdən və ma­te­ri­al­lar­dan el­mi-mən­ti­qi şə­kil­də bəh­rə­lən­mək­lə dün­ya şöh­rət­li ali­min elm ta­ri­xi üçün əvəz­siz xid­mət­lə­ri­nin mənalı bir səl­na­mə­si­ni ya­rat­mış­dır. Azərbaycan ictimaiyyəti və gə­lə­cək elmi nəs­li bu əsər­lə in­qi­la­bi kəşf­lə­rin müəllifi olan da­hi Lüt­fi Za­də­nin el­mi xidmətləri və dünyagörüşü, şəx­siy­yə­ti haqqında səlis məlumatlar ala biləcəklər”.

Akademik isa Həbibbəylinin Ön söz də vurğuladığı aşağıdakı fikirlər yeni çapdan çıxmış “Lüt­fi Za­də­nin döv­rü, dün­ya­gö­rü­şü, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” monoqrafiyasının əhəmiyyətini bir daha təsdiq edir: “Filosof alim “Lüt­fi Za­də­nin dün­ya­gö­rü­şü, fəl­sə­fi iden­tik­lik sis­te­mi” adlandırılan fəslində dəqiq və texniki elmlər sahəsində inqilablar yaradan böyük dühanın özünəməxsus fəlsəfəsinin də olmasnı təqdim etməyə nail olmuşdur. Müəllifin haqlı qənaətlərinə görə Lüt­fi Za­də­nin dünyagörüşündə fəlsəfi baxış, dərin məntiq və sistemli yanaşmalar onun bəşəri hisslərə malik olması, həyat təcrübəsi və hərtərəfli biliyi əsasında meydana çıxmışdır.

Xa­ti­rə Qu­li­ye­va­nın dün­ya­ya altı müxtəlif el­mi kəşf bəxş et­miş Azərbaycan mənşəli ame­ri­ka­lı alimi Lüt­fi Za­də­yə həsr et­di­yi “Lüt­fi Za­də­nin döv­rü, dün­ya­gö­rü­şü, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­sın­da pro­fes­sor Lüt­fi Za­də­nin yaşadığı epoxa və onun fəl­sə­fi görüşləri də­rin­dən təd­qiq edil­miş, təd­qi­qa­tı­n müddəaları el­mi və praktik cə­hət­dən əsas­lan­dırıl­mış­dır. Ey­ni za­man­da, Xa­ti­rə Qu­li­ye­va­nın mo­noq­ra­fi­ya­sın­da dün­ya el­mi fik­rin­də mü­hüm in­qi­lab et­miş, ye­ni təd­qi­qat­la­ra yol aç­mış Lüt­fi Za­də­nin dün­ya­gö­rü­şü, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı­ dol­ğun şə­kil­də də­yər­lən­di­ril­mək­lə bu­gü­nün və gə­lə­cə­yin təd­qi­qat­çı­la­rı və bü­töv­lük­də Lüt­fi Za­də ir­si ilə ma­raq­la­nan­lar üçün mü­hüm el­mi mən­bə ya­ra­dıl­mış­dır”.

Fi­lo­sof alim Xa­ti­rə Qu­li­ye­va­ dünyada ilk dəfə olaraq Lütfi Zadə haqqında əsər yazmaq fikrinin onda yaranması haqqında monoqrafiyanın “Müəllifdən” hissəsində belə yazmışdır: “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” möv­zu­su­nda əsərin do­ğu­lu­şu­na ki­mi mə­nim mə­nə­viy­yat eta­tiz­mim, mil­li iden­tik tə­əs­süb­keş­li­yim və el­mə və­tən­daş­lıq his­si ilə ya­naş­ma­ğım Azər­bay­can əsil­li, dün­ya­şöh­rət­li alim Lüt­fi Za­də­ni öy­rən­mə­yi dik­tə et­di. Da­hi­mi­zi “ya­vaş-ya­vaş” diq­qət­lə öy­rən­dik­cə, əs­lin­də onu an­la­dıq­ca təh­lil qiy­mət­lən­dir­mə­lə­rim bey­nim­dən qə­lə­mi­mə, ora­dan da sü­ni in­tel­lek­tin mə­nə (mil­yard­lar­la in­sa­na) sü­ni in­tel­lek­tin “ata­sı” Alan Tu­rin­qin bəxş et­di­yi “ağıl­lı ma­ki­ne­nin” - not­buu­ku­mun sə­hi­fə­lə­ri­nə sü­zül­dü və öl­kə­miz­də, elə­cə də dün­ya­nın ta­nın­mış jur­nal­la­rın­da Lüt­fi Za­də haq­qın­da və o cüm­lə­dən ali­min təd­qi­qat sa­hə­si olan sü­ni in­tel­lekt möv­zu­sun­da, onun el­mi əhə­miy­yət kəsb edən ir­si­nin də­yər­lən­di­yi mə­qa­lə­lə­rim ya­yın­lan­dı. Mə­sə­lən, Pa­­­kis­­­ta­­­nın JASS(Jo­­ur­­nal of Arts and So­­ci­­al Sci­­en­­ces pk.) jur­­­na­­­lın­­­da dərc olun­­­muş “Dün­­­ya Sü­­­ni İn­­­tel­­­lekt Sis­­­te­­­mi­­­nin İn­­­ki­­­şa­­­fın­­­da Lüt­­­fi Za­­­də Fe­­­no­­­me­­­ni. Lüt­­­fi­­ Za­­­də –100 (Lot­­­fi A. Za­­­deh phe­­­no­­­me­­­non in the de­­­ve­­­lop­­­ment of the world ar­­­ti­­­fi­­­ci­­­al in­­­tel­­­li­­­gen­­­ce (Aİ) system. Lot­­­fi­­­za­­­deh – 100 ye­­­ars old); İndoneziyada nəşr olu­nan “Pe­da­qo­qi­ka və Təh­sil elm­lə­ri” jur­na­lın­da “Dün­ya şöh­rət­li alim Lüt­fi Za­də­nin Azər­bay­can “Döv­rü” ta­rix fəl­sə­fə­si kon­teks­tin­də” (“World Fa­mo­us Sci­en­tist Lut­fi Za­de's Azer­bai­jan “Era” in the Con­text of His­tory Phi­lo­sophy”); Çin­də çap olu­nan Cİ­NA-USA İda­rə­et­mə İc­ma­lı jur­na­lın­da “Ta­rix və Müa­sir­lik (Lüt­fi Za­də­nin Dün­ya­gö­rü­şü Kon­teks­tin­də) (World­vi­ew Con­cept: His­tory and Mo­der­nity (in the Con­text of Lot­fi A. Za­deh’s World­vi­ew); Ame­ri­ka­da Bey­nəl­xalq Fəl­sə­fə Təd­qi­qat­la­rı jur­na­lın­da “Dün­ya­gö­rü­şü Kon­sep­si­ya­sı Lüt­fi Za­də­nin Dün­ya­gö­rü­şü Kon­teks­tin­də. Ta­rix və Müa­sir­lik”) (“World­vi­ew Con­cept His­tory and Mo­der­nity in the Con­text of Lot­fi a Za­deh’s World­vi­ew”) mə­qa­lə­lə­rim.

Da­hi alim haq­qın­da xa­ric­də (həmçnin AMEA-nın saytında) ya­yım­la­nan mə­qa­lə­lə­rim, elə­cə də konf­rans elektron ki­tab­la­ra da­xil olan mə­ru­zə­lə­rim sü­rət­lə ge­niş ya­yıl­dı və mə­nə bir çox jur­nal­lar­dan mə­qa­lə ça­pı də­və­ti gəl­mə­yə baş­la­dı. Bə­zi­si­nə “çat­dı­rıb” mə­qa­lə gön­dər­dim. Əl­bət­tə, di­gər mə­qa­lə­lə­rim­də də Lüt­fi Za­də möv­zu­su üfü­qü xət­ti­ təş­kil edir­di. Mə­sə­lən, “Dün­ya Sə­na­ye İn­qi­lab­la­rı və Sü­ni in­tel­lekt Sis­te­mi” (“World In­dust­ri­al Re­vo­lu­ti­ons and the De­ve­lop­ment of Ar­ti­fi­ci­al In­tel­li­gen­ce System”); “Pol­şa­da çap olun­muş kol­lek­tiv “Təş­ki­lat­la­rın İda­rə Olun­ma­sı­na Fən­lə­ra­ra­sı Ya­naş­ma" ki­ta­bın­da “Sü­ni in­tel­lekt fəl­sə­fə­si­nin mü­tə­rəq­qi və req­res­siv in­ki­şa­fı mə­sə­lə­lə­ri” (Is­su­es of Prog­res­si­ve and Reg­res­si­ve De­ve­lop­ment of The Phi­lo­sophy of Ar­ti­fi­ci­al In­tel­li­gen­ce. An In­ter­dis­cip­li­nary App­ro­ach to the Ma­na­ge­ment of Or­ga­ni­za­ti­ons); “Qəh­rə­man” Alan Tü­rin­qin “Bom­ba­sı” və sü­ni in­tel­lek­tin fəl­sə­fə­si” (5 mə­qa­lə. AMEA say­tı) (“He­ro” Alan Tu­ring's “Bomb” and the Phi­lo­sophy of Ar­ti­fi­ci­al In­tel­li­gen­ce” (5 ar­tic­les. ANAS web­si­te).

Bun­dan son­ra bir­dən mə­nim üçün “mö­cü­zə” baş ver­di. Adı­nı be­lə bil­mə­di­yim – Lon­don­da yer­lə­şən Camb­rid­ge Scho­lars Pub­lis­hing-dən mə­nə Lüt­fi Za­də haq­qın­da ki­tab ça­pı tək­li­fi gəl­di. Se­vin­dim. Qə­bul et­dim. 2022-ci ilin no­yabr ayı­nın 12-sin­də nəş­riy­yat­la ara­mız­da Mü­qa­vi­lə bağ­lan­dı və 1 il mü­də­tin­də Camb­rid­ge Scho­lar­sa mo­noqra­fi­ya təh­vil ver­mə­yi öz üzərimə gö­tür­düm.

Əsə­ri Mü­qa­vi­lə müd­də­tin­də (1-2 ay ge­cik­dim) çat­dır­ma­sam da şərt­lə­ri­nə (əsə­ri heç bir di­gər nəş­riy­yat­da, o cüm­lə­dən öl­kəm­də dərc et­dir­mə­mək) əməl et­mək­lə təh­vil ver­dim. Lam­bert qı­sa müd­dət­də mə­nə müs­bət ca­vab ver­di və 2023-cü ilin sent­yabr ayın­da “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­yam bu nəş­riy­yat­da in­gi­lis di­lin­də çap olun­du. Sonra “Ama­zon”, “Mo­re bo­oks” dün­ya ki­tab sa­tış-ya­yım­la­rın­da təb­liğ olu­nan bu mo­noq­ra­fi­yam qı­sa müd­dət­də dün­ya el­mi ic­ti­ma­iyy­ti­nin elə ma­ra­ğı­na sə­bəb ol­du ki, Lam­bert aka­de­mik nəş­riy­ya­tı onu da­ha 6 dil­də - por­tu­qal, al­man, is­pan, fran­sız, ital­yan və rus dil­lə­rin­də, həm­çi­nin hə­min döv­lət­lə­rin ən nü­fuz­lu nəş­riy­yat­la­rın­da çap et­di.

Doğ­ru­su, da­hi Lüt­fi Za­də­nin ri­ya­ziy­yat, ki­ber­ne­ti­ka, ro­bo­to­tex­ni­ka və bir çox baş­qa tex­ni­ki elm sa­hə­lə­ri­nə aid olan el­mi kəşf­lə­ri­nin su ki­mi ay­dın­lıq­la dər­ki­ni “ağ­lım kəs­mə­sə” də, mən bü­tün elm­lə­rin kö­kün­də da­ya­nan dün­ya­gö­rü­şü və fəl­sə­fi ba­xış­lar­nı fəl­sə­fi bi­li­yim­lə an­la­ma­ğa ça­lış­mı­şam. Se­vi­ni­rəm ki, an­la­mı­şam və mo­noq­ra­fik sə­viy­yə­də an­lat­ma­ğa müə­vəf­fəq ol­mu­şam.

Tə­sa­dü­fi de­yil ki, Azər­bay­can əsil­li, dün­ya­şöh­rət­li alim Lüt­fi Za­də­nin keş­mə­keş­li hə­ya­tı və zən­gin dün­ya­gö­rü­şü­nə, fəl­sə­fi ba­xış­la­rı­na həsr et­di­yim in­di Azər­bay­can di­lin­də çap olu­nan “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi Ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­mı dün­ya el­mi­nə bəxş et­mi­şəm. İn­di də bu əsl zəh­mə­tin nə­ti­cə­si əsə­ri­mi öz öl­kə­min el­mi fik­ri­nə təq­dim edi­rəm və qü­rur du­yu­ram ki, ar­tıq 9-cu mo­noq­ra­fi­yam xal­qı­mın el­mi tə­fək­kür xə­zi­nə­si­nə da­xil olur”.

Fəlsəfə elmləri doktoru Xatirə Quiyevanın “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­sı­ onıun sayca 9-cu fundamental tədqiqat əsəridir.

2023-cü ildə Avropada 7 dildə çap olunmuş və bu il AMEA-nın 80 illik yubileyinə Azərbaycan dilində nəşr edilmiş bu dəyərli əsər monoqrafiyanın Ön söz müəlifi, elmi məsləhətçisi akademik İsa Həbibbəylinin qeyd etdiyi kimi, “Xatirə Quliyevanın “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” monoqrafiyası xalqımızın dahi oğluna böyük ehtiramının elmi ifadəsi kimi də mühüm əhəmiyyətə malikdir.

Nəticə etibarilə demək olar ki, “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” monoqrafiyası qeyri-səlis məntiq haqqında dahiyanə kəşflərin müəllifi olan Lüt­fi Za­dənin dünyagörüşünə, fəlsəfi baxışlarına həsr edilmiş səlis fəlsəfi əsər kimi elmi cəhətdən qiymətli tədqiqatdır. Beləliklə, ina­nı­rıq ki, AMEA-nın Fəl­sə­fə və So­sio­lo­gi­ya İns­ti­tu­tu­nun İdentiklik, Mul­ti­kul­tu­ra­lizm və Azərbaycançılıq Fəlsəfəsi şö­bə­si­nin mü­di­ri, fəl­sə­fə elm­lə­ri dok­to­ru Xa­ti­rə Qu­li­ye­va­nın Azər­bay­can əsil­li dün­ya­şöh­rə­ti alim Lüt­fi Za­də haq­qın­da yaz­dı­ğı “Lüt­fi Za­də­nin Döv­rü, Dün­ya­gö­rü­şü, Fəl­sə­fi ba­xış­la­rı” mo­noq­ra­fi­ya­sının Azər­bay­can di­lin­də nəşri də ge­niş oxu­cu audi­to­ri­ya­sı tə­rə­fin­dən ma­raq­la qar­şı­la­na­caq, Lüt­fi Za­də el­mi ki­tab­xa­na­sı­nı zən­gin­ləş­di­rə­cək­dir”. ]]> Xatirə Quliyeva.“Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu”(Bakı.Elm.2024) https://khatiraguliyeva.com/monoqrafiyalar/9-xatir-quliyevaheydr-liyevin-boyuk-siyast-yolubak2024.html https://khatiraguliyeva.com/monoqrafiyalar/9-xatir-quliyevaheydr-liyevin-boyuk-siyast-yolubak2024.html xatire Wed, 05 Nov 2025 18:41:03 +0400 ]]>
Elm nəşriyyatında AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun Multikulturalizm və Tolerantlıq fəlsəfəsi şöbəsinin müdiri fəlsəfə elmlər doktoru, dosent Xatirə Quliyevanın “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” fundamental monoqrafiyası çap olunub.

Filosof Xatirə Quliyevanın “Heydər Əliyev və mənəvi-estetik dəyərlər (2002, Azərnəşr), “Heydər Əliyev siyasəti: milli dövlət, milli lider, vətəndaşlıq, mənəviyyat”(2019, Elm nəşriyyatı) başlıqlı sanballı tədqiqat əsərlərindən sonra sayca 3-cü monoqrafiyası olan “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” monoqrafiyası Azərbaycan xalqının Ulu öndəri, tarixi şəxsiyyət Heydər Əliyevin 100 illiyinə həsr olunub.

AMEA-nın İctimai Elmlər Bölməsinin qərarı ilə çapa tövsiyə olunmuş “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” monoqrafiyası “Azərbaycan Xalqının Ulu Öndəri Heydər Əliyevin Dövr və Dünyagörüşü Problemi Tarixi Kontekstdə” (I fəsil); XX əsrin 20-40-cı illər qlobal ictimai-siyasi hadisələri və Heydər Əliyevin dünyagörüşü”; “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” Siyasi Sistemi. Milli-Mənəvi və Ədəbi-Estetik Dəyərlər Strategiyası” (II fəsil); “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” – Siyasi Sisteminin Ali İdeologiyası - Azərbaycançılıq ideyası” başlıqlı (III fəsil); “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu”- Siyasi Sisteminin Milli Dövlət Quruculuğu İdeologiyası (IV fəsil); “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” Siyasi Sisteminin Milli Lider Modeli (V fəsil); “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” siyasi sisteminin milli və bəşəri qarantının meyarları” (VI fəsil) elmi mövzuları kontekstində tədqiq edilib.

“Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” - monoqrafiyasının elmi məsləhətçisi və “Ön söz”ün müəllifi AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli, Elmi redaktoru AMEA-nın İctimai Elmlər Bölməsi Elmi şurası sədrinin müavini, akademik Nərgiz Axundova, Rəyçiləri Naxçıvan Dövlət Universitetinin professoru, fəlsəfə elmləri doktoru Məmməd Rzayev, Kiyev Əqli mülkiyyət və hüquq akademiyasının professoru, hüquq elmləri doktoru Arif Quliyev, məsul redaktorları tarix elmləri doktoru, dosent Rüfət Quliyev və AMEA-nın Tarix və Etnologiya İnstitutunun Heydərşünaslıq şöbəsinin aparıcı elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Günel Aslanlı, redaktorları Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun Multikulturalizm və Tolerantlıq fəlsəfəsi şöbəsinin əməkdaşları Sevinc Nisa Quliyeva və Lalə Əliyevadır. ]]>
Elm nəşriyyatında AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun Multikulturalizm və Tolerantlıq fəlsəfəsi şöbəsinin müdiri fəlsəfə elmlər doktoru, dosent Xatirə Quliyevanın “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” fundamental monoqrafiyası çap olunub.

Filosof Xatirə Quliyevanın “Heydər Əliyev və mənəvi-estetik dəyərlər (2002, Azərnəşr), “Heydər Əliyev siyasəti: milli dövlət, milli lider, vətəndaşlıq, mənəviyyat”(2019, Elm nəşriyyatı) başlıqlı sanballı tədqiqat əsərlərindən sonra sayca 3-cü monoqrafiyası olan “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” monoqrafiyası Azərbaycan xalqının Ulu öndəri, tarixi şəxsiyyət Heydər Əliyevin 100 illiyinə həsr olunub.

AMEA-nın İctimai Elmlər Bölməsinin qərarı ilə çapa tövsiyə olunmuş “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” monoqrafiyası “Azərbaycan Xalqının Ulu Öndəri Heydər Əliyevin Dövr və Dünyagörüşü Problemi Tarixi Kontekstdə” (I fəsil); XX əsrin 20-40-cı illər qlobal ictimai-siyasi hadisələri və Heydər Əliyevin dünyagörüşü”; “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” Siyasi Sistemi. Milli-Mənəvi və Ədəbi-Estetik Dəyərlər Strategiyası” (II fəsil); “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” – Siyasi Sisteminin Ali İdeologiyası - Azərbaycançılıq ideyası” başlıqlı (III fəsil); “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu”- Siyasi Sisteminin Milli Dövlət Quruculuğu İdeologiyası (IV fəsil); “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” Siyasi Sisteminin Milli Lider Modeli (V fəsil); “Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” siyasi sisteminin milli və bəşəri qarantının meyarları” (VI fəsil) elmi mövzuları kontekstində tədqiq edilib.

“Heydər Əliyevin Böyük Siyasət Yolu” - monoqrafiyasının elmi məsləhətçisi və “Ön söz”ün müəllifi AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli, Elmi redaktoru AMEA-nın İctimai Elmlər Bölməsi Elmi şurası sədrinin müavini, akademik Nərgiz Axundova, Rəyçiləri Naxçıvan Dövlət Universitetinin professoru, fəlsəfə elmləri doktoru Məmməd Rzayev, Kiyev Əqli mülkiyyət və hüquq akademiyasının professoru, hüquq elmləri doktoru Arif Quliyev, məsul redaktorları tarix elmləri doktoru, dosent Rüfət Quliyev və AMEA-nın Tarix və Etnologiya İnstitutunun Heydərşünaslıq şöbəsinin aparıcı elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Günel Aslanlı, redaktorları Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun Multikulturalizm və Tolerantlıq fəlsəfəsi şöbəsinin əməkdaşları Sevinc Nisa Quliyeva və Lalə Əliyevadır. ]]> Xatirə Quliyeva. Heydər Əliyev və Mənəvi - Estetik Dəyərlər https://khatiraguliyeva.com/monoqrafiyalar/6-xatir-quliyeva-heydr-liyev-v-mnvi-estetik-dyrlr.html https://khatiraguliyeva.com/monoqrafiyalar/6-xatir-quliyeva-heydr-liyev-v-mnvi-estetik-dyrlr.html xatire Fri, 14 Jul 2023 11:16:58 +0400 ]]>

HEYDƏR ƏLİYEV VƏ MƏNƏVİ-ESTETİK DƏYƏRLƏR

13.05.2002 [16:00]
XX əsrin son qərinəsində və XXI yüzilliyin əvvəllərində Azərbaycanda, ümumən keçmiş SSRİ məkanında, eləcə də dünya miqyasında gedən prosesləri [justify]
zəmanəmizin görkəmli siyasi və dövlət xadimi Heydər Əliyevin şəxsiyyətindən kənarda təsəvvür etməyin mümkün olmadığını vurğulayan alimlər birmənalı şəkildə bildirirlər ki, bu, onun haqqında müxtəlif səpkidə yeni-yeni tədqiqat əsərlərinin meydana gəlməsinə təkan verəcəkdir. Belə əsərlərdən biri də filologiya elmləri namizədi, respublika MEA-nın Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun əməkdaşı Xatirə Quliyevanın Azərnəşr tərəfindən yenicə çapdan buraxılmış “Heydər Əliyev və mənəvi-estetik dəyərlər” monoqrafiyasıdır.
Əsər giriş, dörd hissə, nəticə və ədəbiyyat siyahısından ibarətdir. Prezident Heydər Əliyevin fəaliyyətinin müxtəlif məqamlarını mənəvi-estetik dəyərlər prizmasından nəzərdən keçirən müəllif belə bir mühüm ideyanın üzərində dayanır ki, cəmiyyətdə estetik kateqoriyalar inkişaf etdirilərsə gözəlliyin dialektikası təmin olunar, eyni zamanda bu, dövlətin başçısının müdrik, düşünülmüş daxili siyasətinin xalq, cəmiyyət üçün nə qədər faydalı olduğunu aydın şəkildə nümayiş etdirər.
Müəllif qarşıya qoyduğu problemin dərindən araşdırılması və qiymətləndirilməsi üçün dörd istiqaməti müəyyənləşdirir və bunların hər biri Heydər Əliyev kimi böyük siyasətçinin dövlət idarəçiliyində estetik gözəlliyi öyrənməyə geniş imkanlar açır. Estetik gözəllik hissinin insana anadangəlmə verildiyini, hətta insan bunu müəyyən sənət ardınca gedib inkişaf etdirmədikdə belə, həmin hissi itirmədiyini, nə vaxtsa onun fəaliyyətində təzahür edəcəyini vurğulayan tədqiqatçı bu fikrini əsaslandırmaq üçün böyük Hüseyn Cavidin məqbərəsinin və ev-muzeyinin yaradılması ilə əlaqədar 1995-ci ildə keçirilmiş müşavirədə Prezident Heydər Əliyevin nitqindən bir parçanı misal gətirərək deyir ki, burada dövlətimizin başçısının estetik zövqü, xalqın tarixi keçmişinə, qüdrətli sənətkarlarının xatirəsinə diqqət və qayğı ilə yanaşmağa çağırışı da öz əksini tapmışdır.
Kitabda belə bir cəhət də xüsusi vurğulanır ki, Azərbaycan Prezidenti özünün dövləti fəaliyyətində mədəniyyətlə bağlı məsələlərdə milliliyə daha çox
diqqət yetirir. Başqa sözlə, daim tövsiyə edir ki, tikilən binalar, ucaldılan abidələr, keçirilən tədbirlər gözəl olmaqla, insanların zövqünü oxşamaqla yanaşı, eyni zamanda milli üslubda olmalı, xalqımızın milli mentalitetinə cavab verməli, milli xüsusiyyətlərini özündə yaşatmalı və təbliğ etməlidir.
Prezident Heydər Əliyevin respublikamıza rəhbərlik etdiyi uzun illər ərzində görülmüş işlərdən çoxsaylı faktlar gətirən müəllif dövlətimizin başçısının mənəvi-estetik dəyərlərin inkişafına böyük qayğısının dövlətçilik siyasəti ilə sıx bağlı olduğunu göstərir.
Monoqrafiyanın elmi redaktoru və ön sözün müəllifi fəlsəfə elmləri doktoru Vəli Həbiboğlu, rəyçi fəlsəfə elmləri doktoru Telman Hacıyevdir
[/justify]
[/center]https://azertag.az/xeber/HEYDAR_ALIYEV_VA_MANAVI_ESTETIK_DAYARLAR-961883 ]]>

HEYDƏR ƏLİYEV VƏ MƏNƏVİ-ESTETİK DƏYƏRLƏR

13.05.2002 [16:00]
XX əsrin son qərinəsində və XXI yüzilliyin əvvəllərində Azərbaycanda, ümumən keçmiş SSRİ məkanında, eləcə də dünya miqyasında gedən prosesləri [justify]
zəmanəmizin görkəmli siyasi və dövlət xadimi Heydər Əliyevin şəxsiyyətindən kənarda təsəvvür etməyin mümkün olmadığını vurğulayan alimlər birmənalı şəkildə bildirirlər ki, bu, onun haqqında müxtəlif səpkidə yeni-yeni tədqiqat əsərlərinin meydana gəlməsinə təkan verəcəkdir. Belə əsərlərdən biri də filologiya elmləri namizədi, respublika MEA-nın Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun əməkdaşı Xatirə Quliyevanın Azərnəşr tərəfindən yenicə çapdan buraxılmış “Heydər Əliyev və mənəvi-estetik dəyərlər” monoqrafiyasıdır.
Əsər giriş, dörd hissə, nəticə və ədəbiyyat siyahısından ibarətdir. Prezident Heydər Əliyevin fəaliyyətinin müxtəlif məqamlarını mənəvi-estetik dəyərlər prizmasından nəzərdən keçirən müəllif belə bir mühüm ideyanın üzərində dayanır ki, cəmiyyətdə estetik kateqoriyalar inkişaf etdirilərsə gözəlliyin dialektikası təmin olunar, eyni zamanda bu, dövlətin başçısının müdrik, düşünülmüş daxili siyasətinin xalq, cəmiyyət üçün nə qədər faydalı olduğunu aydın şəkildə nümayiş etdirər.
Müəllif qarşıya qoyduğu problemin dərindən araşdırılması və qiymətləndirilməsi üçün dörd istiqaməti müəyyənləşdirir və bunların hər biri Heydər Əliyev kimi böyük siyasətçinin dövlət idarəçiliyində estetik gözəlliyi öyrənməyə geniş imkanlar açır. Estetik gözəllik hissinin insana anadangəlmə verildiyini, hətta insan bunu müəyyən sənət ardınca gedib inkişaf etdirmədikdə belə, həmin hissi itirmədiyini, nə vaxtsa onun fəaliyyətində təzahür edəcəyini vurğulayan tədqiqatçı bu fikrini əsaslandırmaq üçün böyük Hüseyn Cavidin məqbərəsinin və ev-muzeyinin yaradılması ilə əlaqədar 1995-ci ildə keçirilmiş müşavirədə Prezident Heydər Əliyevin nitqindən bir parçanı misal gətirərək deyir ki, burada dövlətimizin başçısının estetik zövqü, xalqın tarixi keçmişinə, qüdrətli sənətkarlarının xatirəsinə diqqət və qayğı ilə yanaşmağa çağırışı da öz əksini tapmışdır.
Kitabda belə bir cəhət də xüsusi vurğulanır ki, Azərbaycan Prezidenti özünün dövləti fəaliyyətində mədəniyyətlə bağlı məsələlərdə milliliyə daha çox
diqqət yetirir. Başqa sözlə, daim tövsiyə edir ki, tikilən binalar, ucaldılan abidələr, keçirilən tədbirlər gözəl olmaqla, insanların zövqünü oxşamaqla yanaşı, eyni zamanda milli üslubda olmalı, xalqımızın milli mentalitetinə cavab verməli, milli xüsusiyyətlərini özündə yaşatmalı və təbliğ etməlidir.
Prezident Heydər Əliyevin respublikamıza rəhbərlik etdiyi uzun illər ərzində görülmüş işlərdən çoxsaylı faktlar gətirən müəllif dövlətimizin başçısının mənəvi-estetik dəyərlərin inkişafına böyük qayğısının dövlətçilik siyasəti ilə sıx bağlı olduğunu göstərir.
Monoqrafiyanın elmi redaktoru və ön sözün müəllifi fəlsəfə elmləri doktoru Vəli Həbiboğlu, rəyçi fəlsəfə elmləri doktoru Telman Hacıyevdir
[/justify]
[/center]https://azertag.az/xeber/HEYDAR_ALIYEV_VA_MANAVI_ESTETIK_DAYARLAR-961883 ]]> Xatirə Quliyeva Heydər Əliyev Siyasəti: Milli Dövlət, Milli lider, Vətəndaşlıq, Mənəviyyat (Bakı.Elm-2019)monoqrafiya https://khatiraguliyeva.com/monoqrafiyalar/5-xatir-quliyeva-heydr-liyev-siyasti-milli-dovlt-milli-lider-vtndalq-mnviyyat-bakelm-2019monoqrafiya.html https://khatiraguliyeva.com/monoqrafiyalar/5-xatir-quliyeva-heydr-liyev-siyasti-milli-dovlt-milli-lider-vtndalq-mnviyyat-bakelm-2019monoqrafiya.html xatire Fri, 14 Jul 2023 11:08:54 +0400 ]]>
AZƏRTAC xəbər verir ki, tədbirdə çıxış edən AMEA-nın vitse-prezidenti, Ədəbiyyat İnstitutunun direktoru, akademik İsa Həbibbəyli hər il ümummilli lider Heydər Əliyevin doğum günü ilə bağlı ölkəmizdə, onun hüdudlarından kənarda və akademiyada müxtəlif tədbirlərin keçirildiyini söyləyib. Qeyd edib ki, bugünkü təqdimat mərasimi ilə bu il AMEA-da Ulu Öndərlə bağlı tədbirlərə start verilir.

Diqqətə çatdırılıb ki, görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevin çoxillik ictimai-siyasi fəaliyyətini bir neçə mühüm epoxaya bölmək olar. Ümummilli Lider XX əsrin ikinci yarısından etibarən mənsub olduğu xalqın tarixi müqəddəratında həlledici rol oynayıb, hələ keçmiş sovet hakimiyyəti illərində xalqımızın milli mənafelərinin qorunub saxlanılması üçün böyük addımlar atıb. Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin qurulması və möhkəmləndirilməsi də Ulu Öndərin adı ilə bağlıdır. Bütün bunlara görə dahi şəxsiyyət Heydər Əliyev Azərbaycan xalqının ümummilli lideri kimi böyük tarixi ad qazanıb.

Akademik İsa Həbibbəyli görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevin zəngin ictimai-siyasi fəaliyyətindən, Azərbaycan xalqı və dövləti qarşısındakı misilsiz xidmətlərindən bəhs edən fundamental tədqiqat əsərlərinin, qiymətli kitabların, dəyərli monoqrafiyaların yazıldığını söyləyib. Qeyd edib ki, “Heydər Əliyev siyasəti: milli dövlət, milli lider, vətəndaşlıq, mənəviyyat” monoqrafiyasında Ulu Öndərin uzun onillikləri əhatə edən milli dövlət quruculuğu siyasəti dünya tarixi siyasi təcrübəsi kontekstində dərindən araşdırılıb, dahi şəxsiyyətin XX əsrin nəhəng milli lider keyfiyyətləri elmi-fəlsəfi aspektlərdən geniş təhlil olunaraq qiymətləndirilib.

Bildirilib ki, bu monoqrafiya Ümummilli Liderin siyasi irsini fəlsəfi yöndən qiymətləndirən əhəmiyyətli tədqiqat əsəri kimi diqqəti cəlb edir. Dünya şöhrətli dövlət xadimi Heydər Əliyevin mənalı və çoxşaxəli həyat və fəaliyyətinin bütün elmi-fəlsəfi salnaməsi xarakterində olan bu genişhəcmli monoqrafiyada dünya siyasət elmi, onun müasir problemləri və elmi konseptual səciyyəsi, əsas isə xalqımızın ümummilli lideri Heydər Əliyevin siyasi irsi ən yeni materiallar əsasında məntiqi elmi müqayisə və yeni yanaşmalarla təhlil olunur. Ulu Öndərin yeritdiyi siyasətdə milli dövlət, milli lider, vətəndaş-mənəviyyat ideyası sistemli şəkildə və əhəmiyyətli dərəcədə elmi-obyektivliklə qiymətləndirilir.

Qeyd edilib ki, monoqrafiyada ilk dəfə olaraq milli dövlət anlayışının müasir fəlsəfi şərhi verilib. Bu zəmində milli lider məfhumunun nəzəri mahiyyəti elmi cəhətdən əsaslandırılıb. Müəllif görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevin simasında fəlsəfi baxımdan ümummilli liderlik konsepsiyası formalaşdırmağa çalışıb. Kitab milli dövlət və milli lider miqyasında ulu öndər Heydər Əliyevin siyasi dühasının fəlsəfəsini meydana qoyur. Dahi rəhbər Heydər Əliyevin təkrarsız ümummilli liderlik missiyası və siyasi fenomen keyfiyyətləri, bu kontekstdə bu böyük dühanın siyasi kursu dolğun materiallar və peşəkar alim-tədqiqatçı elmi-məntiqi əsaslandırmaları vasitəsilə dəyərələndirilir.

Fəlsəfə İnstitutunun direktoru, professor İlham Məmmədzadə, institutun elmi işlər üzrə direktor müavini, Heydər Əliyevin siyasi irsi və azərbaycançılıq fəlsəfəsi şöbəsinin müdiri Eynulla Mədətli, Ədəbiyyat İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini Aygün Bağırlı, fəlsəfə elmləri doktoru Füzuli Qurbanov və digər çıxış edənlər müəllifi təbrik edib, kitabın məziyyətlərindən söz açıblar. Bildirilib ki, bu monoqrafiya Ulu Öndərin çoxşaxəli ictimai-siyasi fəaliyyətindən bəhs edən uğurlu elmi araşdırmalar sırasında qiymətli tədqiqat əsəridir.

Fəlsəfə elmləri doktoru Azər Mustafayev qeyd edib ki, bu, Xatirə Quliyevanın ümummilli lider Heydər Əliyevlə bağlı ikinci monoqrafiyasıdır.

Sonra çıxış edən Xatirə Quliyeva kitabın ərsəyə gəlməsində əməyi olanlara, tədbirin iştirakçılarına və təşkilatçılarına minnətdarlığını bildirib.

“Heydər Əliyev siyasəti: milli dövlət, milli lider, vətəndaşlıq, mənəviyyat” kitabının elmi redaktoru və “Ön söz”ün müəllifi akademik İsa Həbibbəylidir. Rəyçiləri AMEA-nın İctimai Elmlər Bölməsinin akademik-katibi, akademik Nərgiz Axundova, Naxçıvan Dövlət Universitetinin professoru Məmməd Rzayev, AMEA-nın Fəlsəfə İnstitutunun baş elmi işçisi, fəlsəfə elmləri doktoru Tahirə Allahyarova, məsul redaktoru dosent Eynulla Mədətlidir. Redaktorları Sevinc Nisa Quliyeva və Vəfa Babayevadır.


]]>
AZƏRTAC xəbər verir ki, tədbirdə çıxış edən AMEA-nın vitse-prezidenti, Ədəbiyyat İnstitutunun direktoru, akademik İsa Həbibbəyli hər il ümummilli lider Heydər Əliyevin doğum günü ilə bağlı ölkəmizdə, onun hüdudlarından kənarda və akademiyada müxtəlif tədbirlərin keçirildiyini söyləyib. Qeyd edib ki, bugünkü təqdimat mərasimi ilə bu il AMEA-da Ulu Öndərlə bağlı tədbirlərə start verilir.

Diqqətə çatdırılıb ki, görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevin çoxillik ictimai-siyasi fəaliyyətini bir neçə mühüm epoxaya bölmək olar. Ümummilli Lider XX əsrin ikinci yarısından etibarən mənsub olduğu xalqın tarixi müqəddəratında həlledici rol oynayıb, hələ keçmiş sovet hakimiyyəti illərində xalqımızın milli mənafelərinin qorunub saxlanılması üçün böyük addımlar atıb. Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin qurulması və möhkəmləndirilməsi də Ulu Öndərin adı ilə bağlıdır. Bütün bunlara görə dahi şəxsiyyət Heydər Əliyev Azərbaycan xalqının ümummilli lideri kimi böyük tarixi ad qazanıb.

Akademik İsa Həbibbəyli görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevin zəngin ictimai-siyasi fəaliyyətindən, Azərbaycan xalqı və dövləti qarşısındakı misilsiz xidmətlərindən bəhs edən fundamental tədqiqat əsərlərinin, qiymətli kitabların, dəyərli monoqrafiyaların yazıldığını söyləyib. Qeyd edib ki, “Heydər Əliyev siyasəti: milli dövlət, milli lider, vətəndaşlıq, mənəviyyat” monoqrafiyasında Ulu Öndərin uzun onillikləri əhatə edən milli dövlət quruculuğu siyasəti dünya tarixi siyasi təcrübəsi kontekstində dərindən araşdırılıb, dahi şəxsiyyətin XX əsrin nəhəng milli lider keyfiyyətləri elmi-fəlsəfi aspektlərdən geniş təhlil olunaraq qiymətləndirilib.

Bildirilib ki, bu monoqrafiya Ümummilli Liderin siyasi irsini fəlsəfi yöndən qiymətləndirən əhəmiyyətli tədqiqat əsəri kimi diqqəti cəlb edir. Dünya şöhrətli dövlət xadimi Heydər Əliyevin mənalı və çoxşaxəli həyat və fəaliyyətinin bütün elmi-fəlsəfi salnaməsi xarakterində olan bu genişhəcmli monoqrafiyada dünya siyasət elmi, onun müasir problemləri və elmi konseptual səciyyəsi, əsas isə xalqımızın ümummilli lideri Heydər Əliyevin siyasi irsi ən yeni materiallar əsasında məntiqi elmi müqayisə və yeni yanaşmalarla təhlil olunur. Ulu Öndərin yeritdiyi siyasətdə milli dövlət, milli lider, vətəndaş-mənəviyyat ideyası sistemli şəkildə və əhəmiyyətli dərəcədə elmi-obyektivliklə qiymətləndirilir.

Qeyd edilib ki, monoqrafiyada ilk dəfə olaraq milli dövlət anlayışının müasir fəlsəfi şərhi verilib. Bu zəmində milli lider məfhumunun nəzəri mahiyyəti elmi cəhətdən əsaslandırılıb. Müəllif görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevin simasında fəlsəfi baxımdan ümummilli liderlik konsepsiyası formalaşdırmağa çalışıb. Kitab milli dövlət və milli lider miqyasında ulu öndər Heydər Əliyevin siyasi dühasının fəlsəfəsini meydana qoyur. Dahi rəhbər Heydər Əliyevin təkrarsız ümummilli liderlik missiyası və siyasi fenomen keyfiyyətləri, bu kontekstdə bu böyük dühanın siyasi kursu dolğun materiallar və peşəkar alim-tədqiqatçı elmi-məntiqi əsaslandırmaları vasitəsilə dəyərələndirilir.

Fəlsəfə İnstitutunun direktoru, professor İlham Məmmədzadə, institutun elmi işlər üzrə direktor müavini, Heydər Əliyevin siyasi irsi və azərbaycançılıq fəlsəfəsi şöbəsinin müdiri Eynulla Mədətli, Ədəbiyyat İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini Aygün Bağırlı, fəlsəfə elmləri doktoru Füzuli Qurbanov və digər çıxış edənlər müəllifi təbrik edib, kitabın məziyyətlərindən söz açıblar. Bildirilib ki, bu monoqrafiya Ulu Öndərin çoxşaxəli ictimai-siyasi fəaliyyətindən bəhs edən uğurlu elmi araşdırmalar sırasında qiymətli tədqiqat əsəridir.

Fəlsəfə elmləri doktoru Azər Mustafayev qeyd edib ki, bu, Xatirə Quliyevanın ümummilli lider Heydər Əliyevlə bağlı ikinci monoqrafiyasıdır.

Sonra çıxış edən Xatirə Quliyeva kitabın ərsəyə gəlməsində əməyi olanlara, tədbirin iştirakçılarına və təşkilatçılarına minnətdarlığını bildirib.

“Heydər Əliyev siyasəti: milli dövlət, milli lider, vətəndaşlıq, mənəviyyat” kitabının elmi redaktoru və “Ön söz”ün müəllifi akademik İsa Həbibbəylidir. Rəyçiləri AMEA-nın İctimai Elmlər Bölməsinin akademik-katibi, akademik Nərgiz Axundova, Naxçıvan Dövlət Universitetinin professoru Məmməd Rzayev, AMEA-nın Fəlsəfə İnstitutunun baş elmi işçisi, fəlsəfə elmləri doktoru Tahirə Allahyarova, məsul redaktoru dosent Eynulla Mədətlidir. Redaktorları Sevinc Nisa Quliyeva və Vəfa Babayevadır.


]]>